ANKARA — Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan son Mali Şeffaflık Değerlendirmesi raporunda, Türkiye’ye yönelik mali şeffaflık eksiklikleri, Türkiye Varlık Fonu’nun durumu, deprem harcamalarındaki raporlama sorunları ve TOKİ’nin mali tablolarının kamuya açıklanmaması konularında acil ve çarpıcı uyarılar yapıldı.
- Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki GSYİH’nin yüzde 29’u değerindeki kamu varlığı mali raporlarda yer almıyor.
- Deprem harcamalarının raporlanmasında ciddi sorunlar bulunduğu ve süreçin şeffaf yürütülmediği vurgulandı.
- Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) mali tablolarının kamuya açık olmaması eleştiri konusu oldu.
- Türkiye’nin Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte ikisinde iyi veya ileri uygulama düzeyine ulaştığı belirtildi.
Türkiye Varlık Fonu ve Şeffaflık Açmazı
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) yayımladığı Mali Şeffaflık Değerlendirmesi’nde, Türkiye’ye yönelik olarak Türkiye Varlık Fonu bünyesinde bulunan ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYİH) yüzde 29’una denk gelen devasa kamu varlığının mali raporlarda yer almadığına dikkat çekildi. Raporda, fonun varlıkları, üstlendiği yükümlülükleri ve hükümetle olan ilişkileri konusunda yeterli açıklık bulunmadığı açıkça ifade edildi. Genel yönetim düzeyindeki yükümlülüklerin yanı sıra finansal ve finansal olmayan varlıkların neredeyse tamamının raporlama kapsamına alındığı kaydedilirken, kamu emeklilik sistemine ilişkin yükümlülüklerin ise kapsam dışında bırakıldığı özellikle vurgulandı.
Deprem Harcamaları ve TOKİ’nin Mali Tabloları İncelemede
Ankara merkezli yayımlanan kapsamlı raporda, son yıllarda Türkiye’nin ekonomi gündemini derinden sarsan felaketlerin ardından yapılan deprem harcamasının raporlanmasında önemli sorunlar bulunduğu ifade edildi. Bununla birlikte, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) mali tablolarının kamuya açık bir şekilde paylaşılmadığı gerçeğinin altı çizildi. IMF, mali risk yönetiminin Türkiye açısından mali şeffaflığın en zorlu alanı olmaya devam ettiğini ve son 10 yıllık süreçte bu alandaki risklerin izlenmesinde karşılaşılan zorlukların sürdüğünü kayda geçirdi.
Mali Şeffaflıkta Kaydedilen İlerleme Adımları
Öte yandan raporda, Türkiye’nin mali şeffaflık alanında geçmişten bu yana attığı reform adımlarına da geniş yer verildi. Buna göre, 2021 yılında program bütçesine geçilmesi, tahakkuk esaslı Uluslararası Kamu Sektörü Muhasebe Standartları’nın uygulanmaya başlanması ve Devlet Mali İstatistikleri raporlamasının sürekli iyileştirilmesi gibi kritik adımların atıldığı belirtildi. Kamu işletmelerine ilişkin raporlamanın iyileştiği kaydedilen raporda, bütçenin bütünleşik temelde sunulduğu ve kamu harcamalarının çok büyük bir bölümünün bütçe belgelerinde yer aldığı ifade edildi. Ayrıca hükümetin 2017’de vatandaş bütçesi yayımlamaya başladığı, 2022’de ise başlangıç bütçe ödeneklerini önemli ölçüde aşan harcamalar için ek bütçe uygulamasına geçtiği aktarıldı. IMF, son değerlendirmede Türkiye’nin Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte ikisinde iyi veya ileri uygulama düzeyini karşıladığını, bu oranın 2015’teki değerlendirmede yaklaşık yarı seviyesinde bulunduğunu belirterek, ‘Mali Şeffaflık Kodu ilkelerinin yaklaşık üçte birinin değerlendirme düzeyi, 2015’ten bu yana yükseltilmiştir’ açıklamasında bulundu.
Gelişmeler ve Beklentiler
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) yayımladığı bu kritik Mali Şeffaflık Değerlendirmesi raporu, Türkiye’nin ekonomik reformlar ve bütçe disiplini konusunda kaydettiği ilerlemeleri takdir ederken, özellikle Türkiye Varlık Fonu, deprem harcamaları ve TOKİ gibi stratejik alanlarda şeffaflığın artırılmasına yönelik beklentileri ve resmi süreçleri bir kez daha uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdı.
Kaynak: Evrensel