LONDRA — İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Yemen’in büyük bölümünü kontrol eden Ensarullah (Husi) yönetiminin Suudi güçlerine yönelik misillemelerini gerekçe göstererek Suudi Arabistan’a savaş uçağı gönderilmesi yönünde tartışmalı bir karar aldı. Yemen savaşına doğrudan müdahil olunduğu gerekçesiyle uluslararası kamuoyunda ve sivil toplum kuruluşları nezdinde büyük yankı uyandıran bu hamle, Londra’nın izlediği dış politika ve silah ticaretine dair soru işaretlerini bir kez daha zirveye taşıdı.
- İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın onayıyla Suudi Arabistan’a askeri uçak sevk ediliyor.
- Savunma Bakanı Wes Streeting uçakların ‘sadece savunma amaçlı’ olduğunu iddia ederken, eleştirmenler bu hamlenin Suudi bombardımanlarına destek sağlayacağını vurguluyor.
- İngiltere yasalarına göre sivil katliamlarında kullanıldığı kanıtlanan silahlara rağmen Suudi Arabistan ile yüksek maliyetli askeri anlaşmalar sürdürülüyor.
- Savaş Karşıtı Koalisyon başta olmak üzere pek çok sivil toplum örgütü kararı kınayarak diplomasininletilmesini talep ediyor.
İngiltere’nin Suudi Arabistan’a Savaş Uçağı Gönderme Kararı Ne Anlama Geliyor?
İngiltere, Yemen’in büyük bölümünü elinde bulunduran Ensarullah (Husi) yönetiminin Suudi güçlerine karşı gerçekleştirdiği misilleme saldırılarını bahane ederek bölgedeki askeri varlığını artırma kararı aldı. Başbakan Andy Burnham tarafından imzalanan bu karar, pek çok çevre tarafından Yemen’deki çatışmalara ve savaşa doğrudan bir müdahil olma hamlesi olarak değerlendirildi. Kararın ardından hükümet kanadından savunmalar gecikmezken, Savunma Bakanı Wes Streeting savaş uçaklarının yalnızca savunma maksatlı gönderildiğini iddia etti. Ancak uzmanlar ve askeri analistler, üstün teknolojili savaş uçaklarının sadece sınır güvenliğiyle sınırlı kalmayacağını, her alanda aktif olarak kullanılmasının beklendiğini ifade ediyor. Bakan Streeting’in açıklamalarına göre gönderilen bu uçaklar öncelikli olarak Suudi hava sahasını İHA saldırılarından korumayı hedefliyor. Fakat bununla birlikte RAF Typhoon uçakları, Suudi savaş uçaklarının güvenli bir şekilde uçuş gerçekleştirmesini ve üslerine sorunsuz dönüş yapmasını da güvence altına alacak. Dolayısıyla, teknik olarak Yemen’i doğrudan bombalamasalar bile, Suudi uçaklarının ‘güvenle’ ve kesintisiz şekilde bombalama faaliyetleri yürütmesini sağlayacak kritik bir lojistik ve taktik destek misyonu üstlenecekler. Öte yandan, krallığa gerçekleştirilecek bu sevkiyat sadece savaş uçaklarıyla sınırlı kalmıyor; aynı zamanda çeşitli eğitim faaliyetleri için askeri yetkililer ve bazı hava araçlarının yedek parça ve aksesuarlarının taşınmasında kullanılan destek uçakları da bölgeye sevk edilecek.
Savunma Bakanlığı Kararı Nasıl Savunuyor ve Neden Eleştiriliyor?
Savunma Bakanı Wes Streeting, kamuoyunda yükselen tepkiler üzerine tartışmalı kararı savunmak zorunda kaldı. Bakan Steerling, ‘Dostlarımızı korumak için savunma amaçlı gönderiyoruz. İran destekli Husilerin sivillere karşı işledikleri katliamlara sessiz kalamayız’ diyerek sevkiyatın meşruiyetini vurgulamaya çalıştı. Ancak bu söylemler, geçmişteki olaylar ve mevcut yasal düzenlemeler ışığında sivil toplum kuruluşları tarafından ikna edici bulunmuyor. Daha önce Yemen’de Suudi güçlerinin İngiliz yapımı silahlarla sivil halka karşı ağır katliamlar gerçekleştirdiği uluslararası raporlar ve kanıtlarla belgelenmişti. Bu durum, geçmişte İngiltere’nin çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından resmen ‘savaş suçlusu’ ilan edilmesine yol açmıştı. İngiltere’nin yürürlükteki ulusal yasalarına göre, sivillere karşı İngiliz silahlarının kullanıldığının tespiti durumunda, o ülke ile yapılan tüm askeri anlaşmaların derhal ve eksiksiz olarak iptal edilmesi gerekiyor. Fakat Londra yönetimi, yasaların açık hükmüne rağmen en çok silah ihraç ettiği ülkelerin başında gelen Suudi Arabistan’a karşı böyle bir yaptırım uygulamadı. İki ülke arasında devam eden yüksek maliyetli askeri anlaşmalar ve ekonomik çıkarlar, yasal yükümlülüklerin önüne geçmeye devam ediyor. Savaş Karşıtı Koalisyon başta olmak üzere pek çok sivil toplum örgütü ve insan hakları savunucusu, alınan bu yeni kararı en sert şekilde kınadı. Yapılan ortak açıklamalarda, söz konusu askeri sevkiyatın Yemen’deki krizi ve savaşı daha da körükleyeceği açıkça belirtilirken, daha fazla masum insanın hayatını kaybetmemesi için askeri seçenekler yerine derhal diplomasinin işletilmesi çağrısında bulunuldu. Alınan bu kararın sadece savunma amaçlı olmadığı, aksine İngiltere’nin sahadaki operasyonlara doğrudan destek niteliğinde bir angajmana girdiğine dikkat çekildi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, İngiltere’nin Suudi Arabistan’a savaş uçağı gönderme hamlesi, Londra hükümetinin insan hakları söylemleri ile milyarlarca sterlinlik silah ticareti arasındaki çelişkileri bir kez daha gözler önüne serdi. Savunma Bakanlığı her ne kadar sevkiyatı ‘savunma tedbiri’ olarak nitelendirse de, sivil toplum örgütleri ve muhalefet bu kararın Yemen’deki insani krizin derinleşmesine hizmet edeceğinde hemfikir. Önümüzdeki süreçte, parlamentodaki denetim mekanizmalarının ve uluslararası insan hakları lobilerinin bu askeri ortaklığı daha da yakından izlemesi ve İngiltere’nin yasal yükümlülüklerini hatırlatan yeni hukuki girişimlerde bulunması bekleniyor.
Kaynak: Evrensel