İSTANBUL — İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından açıklanan ekim ayı verilerine göre, megakentte perakende fiyatı en fazla artan ve azalan ürünler netleşti. Mevsim geçişleri, tarımsal üretim maliyetleri ve eğitim harcamalarındaki dönemsel hareketliliğin damga vurduğu ayda, pazar tezgâhlarında salatalık, domates ve biber fiyatlarındaki sert yükseliş dikkat çekerken, giyim ve okul kitaplarındaki artışlar da zirvede yer aldı.
- Ekim ayında İstanbul’daki 336 ana üründen 231’inin fiyatı artarken, sadece 29’unun fiyatı azaldı.
- Fiyatı en çok artan ürün yüzde 50,71’lik rekor artışla salatalık oldu.
- Yaz aylarındaki yüksek fiyatıyla gündemden düşmeyen limon, yüzde 26,21 düşüşle ekim ayının fiyatı en çok azalan ürünü olarak kayıtlara geçti.
Pazar Tezgâhlarında ve Eğitim Sektöründe Yükselen Maliyetler
İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) yayımladığı ekim ayı enflasyon ve fiyat değişim raporu, megakentteki ekonomik tablonun mutfak ve eğitim harcamaları eksenindeki ağırlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Buna göre, ekimde bir önceki aya kıyasla indekste yer alan 336 ana üründen 231’inin fiyatı artış kaydederken, yalnızca 29 ürünün fiyatında gerileme görüldü. Derinleşen ekonomik dalgalanmalar ve mevsim geçişlerinin tarımsal üretim üzerindeki baskısı, doğrudan pazar tezgâhlarına yansıdı.
Geçen ay fiyatı en çok artan ürün yüzde 50,71 gibi çarpıcı bir oranla salatalık olurken, bu temel mutfak malzemesini yüzde 36,98 ile domates takip etti. Tarım ürünlerindeki bu tırmanış sadece taze sebzelerle sınırlı kalmadı; yeni eğitim-öğretim yılının açılmasıyla birlikte kırtasiye kalemleri de enflasyon sepetini zorladı. İTO verilerine göre test kitapları yüzde 27,35’lik artışla dikkat çekerken, edebi kitaplar da yüzde 23,32 oranında zamlandı. Sebze pazarındaki hareketlilik sivri biberde yüzde 27,15, çarliston biberde ise yüzde 26’lık artışlarla sürdü.
Giyim ve Akaryakıt Sektöründe Ekim Ayı Zam Dalgası
Sonbahar mevsimine geçişle birlikte gardıroplarını yenilemek zorunda kalan İstanbullular, tekstil ürünlerindeki fiyat artışlarıyla karşı karşıya kaldı. Ekim ayında giyim sektöründe gözlenen yukarı yönlü ivme, dar ve orta gelirli hanelerin bütçelerini zorlayan bir diğer ana başlık oldu. Kadın eteği yüzde 25,67’lik artışla giyim kategorisinde başı çekerken, erkek kazağı yüzde 23,26’lık yükseliş kaydetti.
Fiyat artışı kadın gömleğinde yüzde 22,30, kadın kabanında yüzde 22,05, dolmalık biberde yüzde 21,31, erkek botunda yüzde 19,04, kadın pantolonunda yüzde 18,53 ve erkek ceketinde yüzde 17,25 olarak gerçekleşti. Enerji ve ulaşım kalemlerinde ise akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar etkisini gösterdi; LPG’de (otogaz) yaşanan yüzde 17,19’luk artış, lojistik ve toplu taşıma dışındaki bireysel harcamaları da olumsuz etkiledi.
Ekim Ayında Fiyatı Düşen Ürünler ve Rahatlayan Kalemler
Pek çok üründe zam rüzgârı eserken, bazı temel gıda ve hizmet kalemlerinde yaşanan düşüşler tüketicilere kısmi bir rahatlama sağladı. Ekimde bir önceki aya göre fiyatı en çok azalan ürünler arasında ilk sırada yer alan limon, yüzde 26,21’lik gerilemeyle dikkat çekti. Yaz aylarında rekor fiyatlarla satılan limonun arz fazlası ve sezon etkisiyle ucuzlaması tezgâhlara yansıdı.
Limonu yüzde 9,92 ile fındık içi, yüzde 8,95 ile araç kiralama ücreti (günlük), yüzde 8,50 ile elma, yüzde 7,65 ile üzüm, yüzde 4,97 ile kuru soğan, yüzde 4,60 ile altın mücevherat, yüzde 3,60 ile şehirlerarası otobüs bilet ücreti ve yüzde 2,84 ile badana ve boya malzemeleri izledi. Bu listenin devamında ise fiyat düşüşü sarımsakta yüzde 2,55, taze fasulyede yüzde 2,09, havuçta yüzde 2,01, yeşil soğanda yüzde 1,31, ıslak havlu/mendilde yüzde 0,93, kavurmada yüzde 0,76 ve fındık ezmesinde yüzde 0,34 olarak kayıtlara geçti.
Gelişmeler ve Beklentiler
İstanbul Ticaret Odası’nın ekim ayı perakende fiyat endeksi verileri, enflasyonist baskının mevsimsel geçişlerle birleşerek özellikle taze meyve-sebze, giyim ve eğitim harcamalarında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Uzmanlar, önümüzdeki aylarda kış koşullarının tırmanmasıyla birlikte tarımsal üretim ve lojistik maliyetlerinin yakından takip edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Resmi süreçler ve açıklanacak yeni ekonomik veriler, hanehalkı bütçesindeki bu dalgalanmaların seyrini belirlemede kritik bir rol oynamaya devam edecektir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika