ANKARA — Prim gün şartını tamamladığı halde yaş sınırına takılan çalışanlar için DEM Parti Grup Başkan Vekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından TBMM Başkanlığına sunulan kademeli emeklilik kanun teklifi ilgili komisyona sevk edildi. Teklifin yasalaşması durumunda, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan ve prim ile hizmet süresini dolduran sigortalılara yaş şartı aranmaksızın emeklilik yolu açılacak.
- 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar için TBMM’ye sunulan kademeli emeklilik teklifi komisyona havale edildi.
- DEM Parti Grup Başkan Vekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit imzalı teklif, yaş koşulunun geriye dönük hak kayıplarına yol açtığını vurguluyor.
- Düzenleme; 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi çalışanları, prim ve hizmet süresini tamamlamış olmaları şartıyla kapsıyor.
- Yasanın çıkması halinde, kuruma yazılı başvuru yapan sigortalılar yaşlılık aylığına hak kazanabilecek.
Kademeli Emeklilik Teklifinin Arka Planı ve Meclis Süreci
Prim gün şartını eksiksiz tamamladığı halde yaş sınırına takılan milyonlarca çalışan için umut ışığı olan yeni bir kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemindeki yerini aldı. İlk defa 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olan çalışanların emeklilik koşullarının adil bir şekilde yeniden düzenlenmesi amacıyla hazırlanan kanun teklifi, TBMM Başkanlığına sunulmasının ardından ilgili komisyona sevk edildi. Yasalaşma sürecinde kritik bir eşik olan komisyon aşamasına giren teklif, prim ve hizmet süresini dolduran sigortalılara yaş şartı aranmaksızın emeklilik yolunun açılmasını öngörüyor. Düzenlemenin kamuoyunda geniş yankı uyandırması, özellikle 1999 sonrasında iş hayatına atılan ve EYT düzenlemesinin kapsamı dışında kalan milyonlarca sigortalının hak arama mücadelesini yeniden alevlendirdi. Demokrasi ve Eşitlik Partisi (DEM Parti) Grup Başkan Vekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından hazırlanarak meclise sunulan teklifin gerekçesinde, 8 Eylül 1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanun ile emeklilik şartlarına getirilen yaş koşulunun hukuki ve vicdani açıdan geriye dönük hak kayıplarına yol açtığı açıkça hatırlatıldı.
EYT Düzenlemesi Sonrası Kapsam Dışı Kalanların Yaşadığı Eşitsizlikler
2023 yılında yasalaşan ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) olarak bilinen tarihi düzenleme, milyonlarca vatandaşın sorununa çözüm üretirken, sadece belirli bir dönemi kapsadığı için hemen sonrasında işe başlayan çalışanları kapsam dışında bırakmıştı. Bu durum, çalışma hayatında uzun yıllara yayılan derin eşitsizlikler ile adaletsizliklerle karşı karşıya kalan yeni mağduriyetlerin doğmasına neden oldu. DEM Parti milletvekilleri tarafından hazırlanan teklifin gerekçe bölümünde, özellikle ileri yaşlarda iş bulma güçlüğü yaşayan, güvencesiz ve düşük ücretlerle hayatta kalma mücadelesi veren yurttaşların karşılaştığı ağır ekonomik ve sosyal sorunlara dikkat çekildi. Teklifin kapsamına dair detaylarda, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olan ve yaş koşulu dışındaki sigortalılık süresi ile prim gün sayısı şartlarını eksiksiz sağlayan kişilerin hedef kitle olarak belirlendiği görülüyor. Teklif metnine eklenen kritik geçici madde ile, emeklilik için gereken prim gün sayısı ve hizmet süresi şartlarını tamamladığı halde sırf yaş şartını beklemek zorunda kalan sigortalıların, yasanın resmi gazetede yayımlandığı tarihten itibaren ilgili sosyal güvenlik kurumuna yazılı olarak başvurmaları durumunda yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi öngörülüyor.
Emeklilikte Hakkaniyet ve Kademeli Geçiş Modeli Hedefleri
Sunulan yeni kanun teklifi sadece bugünün mağduriyetlerini gidermeyi değil, aynı zamanda gelecekteki sigortalılık statülerinde hakkaniyeti güçlendirmeyi amaçlıyor. Yapılan hukuki ve aktüeryal incelemelere göre teklif, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ve 30 Nisan 2008 tarihinden önce ilk defa sigortalı olanların emeklilik yaşlarının, sigortalılık başlangıç tarihine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesini hedefliyor. Mevcut prim ve hizmet koşullarının korunarak emekliliğe erişimdeki orantısız ve keskin farklılıkların azaltılması, farklı sigortalılık statüleri arasındaki uçurumun kapatılması bu reform niteliğindeki düzenlemenin ana omurgasını oluşturuyor. İşçi, esnaf ve memur gibi farklı sosyal güvenlik kollarında çalışanların adil bir emeklilik hakkına kavuşması, çalışma barışının tesis edilmesi açısından hayati önem taşımaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM komisyonuna sevk edilen kademeli emeklilik teklifinin önümüzdeki günlerde meclis gündeminde nasıl bir yasama sürecinden geçeceği milyonlarca çalışan tarafından yakından takip ediliyor. Yasanın komisyonlardaki görüşme trafiği, iktidar ve muhalefet partilerinin tutumu ve nihayetinde Genel Kurul’da alacağı karar, yaş şartına takılan binlerce sigortalının geleceğini belirleyecek en kritik dönemeç olmaya devam ediyor.
Kaynak: Evrensel