AMED — Zimanê kurdî ku endamekî girîng ê şaxa îranî ya malbata zimanên hind û ewropî ye, li Tirkiye, Iraq, Îran û Sûriyê ji aliyê bi milyonan kesan ve tê axaftin. Zaravayê bakur Kurmancî bi alfabeya latînî tê nivîsandin û ji bo kesên bi tirkî dizanin hin tîpên taybet bala xwendeyan dikişînin.
- Kurdî zimanekî sereke yê malbata zimanên hind û ewropî ye û li çar aliyên cîhanê û Rojhilata Navîn tê axaftin.
- Tîpên taybet ên wekî Ê, Î, X, Q û W di alfabeya kurdî de xwedî deng û taybetmendiyên cuda ne.
- Pergala înteraktîf a alfabeyê rê dide bikarhêneran ku bi tikandina tîpekê re rastnivîs û wateya peyvan bibînin.
Taybetmendiyên Zimanê Kurdî û Kurmanciyê
Zimanê kurdî di nava malbata zimanên hind û ewropî de xwedcihê xwe yê taybet heye. Bi milyonan mirov li herêmên Kurdistanê û li diaspora bi vî zimanî diaxivin. Zaravayê Kurmancî ku bi tîpên latînî tê nivîsandin, xwedî alfabeyeke dewlemend e ku tê de dengên xweser hene. Ji bo kesên ku bi tirkî dizanin yan jî dixwazin fêrî kurdî bibin, hin tîp û deng hene ku divê bi baldarî bên balkêşandin.
Tîpên ku Divê di Kurmanciyê de bên Balê
Di alfabeya kurdî de tîpên ku ji bo axêverên tirkî dijwar xuya dikin ev in: Tîpa ‘Ê’ nêzîkî dengekî ‘Ey’ e û bi dirêjî tê gotin, wekî di mînakên ‘êvar’ (akşam) û ‘sêv’ (elma) de. Tîpa ‘Î’ dengê ‘i’ yê dirêj e û xwedî xal e, berevajî tîpa ‘I’ ya ku kurt e û nêzî tîpa ‘ı’ ya tirkî ye; mînak ‘îro’ (bugün). Her wiha tîpa ‘X’ wekî ‘hı’ ya erebî ji qirikê derdikeve, wekî di peyvên ‘xanî’ (ev) û ‘xweş’ (güzel) de. Tîpa ‘Q’ dengekî stûr e ku nêzî qirikê ye, mînak ‘qaz’ (kaz) û ‘qelem’ (kalem). Dawiyê, tîpa ‘W’ bi lêvên gilover û mîna tîpa ‘w’ ya îngilîzî tê gotin, wekî di peyvên ‘welat’ (ülke) û ‘war’ (yurt) de.
Pêşeroja Bûyeran
Bi pêşxistina sepan û rêbernameyên nû yên alfabeya kurdî re, niha xwendekar û kesên dixwazin zimanê xwe pêş bixin dikarin bi hêsanî bi tikandina tîpekê, xwendin, mînakên peyvan û wateyên wan li hev zêde bikin û fêrbûna xwe hêsantir bikin.
Çavkanî: Çandname