AMED — Bersîvdana hewdanî (inflammatory response) wekî yek ji rêbazên sereke yên beravaniya laş tê zanîn ku di dema ketina hokarên nexweşiyê an jî rûdana birîndarbûnê de li beşekî laş çalak dibe.
- Armanca bersîvdana hewdaniyê tenêkirin, bêçalakkirin û tûnekirina hokarên nexweşiyê û xaneyên tuşbûyî ne.
- Vîrus, bakterî, mişexwer, tozkulîlk, jehr, birînên çerm û hestiyarî (allerjî) bersîvdana hewdaniyê hander dikin.
- Nîşaneyên sereke yên bersîvdana hewdaniyê sorbûn, ta, werimî û êş e ku ji ber derdana madeyên kîmyayî çêdibin.
Çi Dibe Sedema Çalakbûna Bersîvdana Hewdaniyê?
Her hokara ku ziyan dide xaneyan, an jî şaneyan birîndar dike, dibe sedema çalakbûna bersîvdana hewdaniyê. Li gel vîrus, bakterî, mişexwer, tozkulîlk, jehr û hvd., birînên li ser çerm, ên wekî birînên kêrê, çûyina sitriyekê (dirî, kelem) jî bersîvdana hewdaniyê hander dike. Li gel hokarên nexweşiyê û birîndarbûnê, hestiyarî (allerjî) jî bersîvdana hewdaniyê çalak dike. Nîşaneyên sereke yên bersîvdana hewdaniyê, sorbûn, ta, werimî û êş e. Sedema van nîşaneyan, derdana madeyên kîmyayî yên xaneyên hellûşêner û xaneyên ziyangirtî yê.
Rola Xaneyên Ziyangirtî û Xaneyên Mast Di Pvajoyê de
Xaneyên ziyangirtî (birîndarbûyî) hin madeyên kîmyayî (sîtokîn) der didin, ev made xaneyên mastê hander dikin. Xaneyên mast, yek ji cureyên xiroka spî ye, madeyên kîmyayî yên wekî hîstamîn, serotonîn û prostaglandîn der didin. Hîstamîn lûleyên xwînê yên derûdora birînê fireh dike, bi vî awayî herika xwînê zêdetir dibe. Ji ber hîstamînê, xaneyên epîtelî yên dîwarê mûlûleya xwînê girj dibin û dîwarê lûleyên xwînê tenik dibe. Bi vî awayî dîwarê mûlûleya xwînê delînbar dibe. Plasma ji xwînê derbasî nav şaneyan dibe, ev rewş derûdorê cihê birîndarbûyî diwerimîne.
Navbeynkarên Bersîvdana Hewdanî: Prostaglandîn û Lêkotrîen
Prostaglandîn û lêkotrîenan (leukotrienes) navbeynkarên bersîvdana hewdanî ne. Lêkotrîen xaneyên nêtrofîlê ji xwînê arasteyê beşa birîndarbûyî dike. Her wisa lêkotrîen lûleyên xwînê hê pirtir delînbar dike. Prostaglandîn jî di vê pêvajoyê de erkên girîng digirin ser xwe.
Pêşeroja Bûyeran
Pergala beravaniya laş bi rêya bersîvdana hewdaniyê û bi alîkariya xaneyên taybet, sîtokîn, hîstamîn û lêkotrîenan li dijî gef û birînan têkoşînek berfireh dimeşîne û laş diparêze.
Çavkanî: Çandname