7 Kasım 2026, Cumartesi
Nûçe

Dengê G – peydabûn, guherîn û ketina wî

📰 KAPSAMLI RAPOR

AMED — Di dengnasiya kurdî û piraniya zimanên latînînivîs de D / d dengê ”seknî-paşdevî-bilerz” e, lê belê di çarçoveya lêkolîneke Husein Muhammed de ku di 19.06.2015an de li ser Kulturname hatiye weşandin, hûrguliyên balkêş ên derbarê peydabûn, guherîn û ketina vî dengî de tên parvekirin.

📌 Serhêlên Girîng:

  • Di dengnasiya kurdî û zimanên latînînivîs de D / d dengê seknî-paşdevî-bilerz e.
  • Di alfabeya kurdî-erebî, farisî û hin zimanên din de ev deng bi herfa گ tê diyarkirin.
  • Di alfabeya dengnasî ya navneteweyî (IPA) de ev deng bi herfa [g] tê nivîsîn.

Taybetmendiyên Dengnasiya Dengê G

Mebest ji ”seknî” ew e ku di dema derketina vî dengî de hewa pêşî bi temamî tê sekinandin anku rawestandin berî ku tê berdan. Merem ji ”paşdevî” ew e ku di dema derketina vî dengî de ziman bi paşiya devî dikeve. Mexsed ji ”bilerz” ew e ku di dema gotina G de perdeyên dengî di gewriyê de dilerizin.

Cureyên Nivîsandinê di Zimanên Ciyawaz de

Di alfabeya kurdî-erebî de û herwiha farisî û hin zimanên din jî yên erebînivîs de ev deng bi herfa گ tê diyarkirin. Di erebiya standard de ev deng nîne lê di hin devokan de C, K yan Q yên erebiya standard wek G tên gotin. Di alfabeya kurdî-krîlî û piraniya zimanên krîlînivîs de ev deng bi herfa Г (gir) û г (hûr) tê nivîsîn. Di alfabeya dengnasî ya navneteweyî (IPA) de jî ev deng bi herfa [g] tê nivîsîn.

Pêşeroja Bûyeran

Ji bo dîtina hemî nivîsê û agahiyên berfireh ên ji aliyê Husein Muhammed ve hatine amadekirin, xwendevan dikarin serdana lînka çavkaniyê bikin û dosya PDF a bi qebareya 619 kB daxînin.

Çavkanî: Çandname

Şîroveyek Binivîse