Di COP31’ê de krîza fînansmanê ya avhewayê: Ji NY’ê banga lezgîn li welatan

ENQERE — Sekreterê Giştî yê Neteweyên Yekbûyî Antonio Guterres di Konferansa Avhewayê ya COP31 de ya li Tirkiyeyê destpê kir, ji bo kêmkirina emîsyona gaza serayê bang li welatan kir û ji bo welatên hesas hamleya fînansmanê xwest.

Hişyariyên Meteorolojiyê û Pirsgirêkên Destpêkê

Rapora Rêxistina Meteorolojiyê ya Cîhanê ku beriya Konferansa du hefteyan a li Antalyayê hate weşandin, nîşan da ku germahiya 2026’an, helandina cemedê û bilindbûna asta deryayê derbasî rekoreke di asta global de bûye. Rêxistiniyê hişyarî da ku bûyera El Nino ya xurt dikare mercên hewayê û germahiyê heta 2027’an zêdetir bike. Vekirina COP31 ji ber lihevnekirina welatan a li ser rojevê saetekê hate taloqkirin. Welatên Efrîkayê dixwazin ku fînansmana ji bo ahengiya bi guherîna avhewayê re tê veqetandin bi sê qatî bê zêdekirin. Lê belê rayedarên Yekîtiya Ewropayê dibêjin, ji bo sozên nû yên fînansmanê îradeya siyasî nîne.

Armancên Enerjiyê û Helwesta DYE’yê

Di konferansê de ku Tirkiye malovaniyê jê re dike, elektrîkbûyî ji rojevên bingehîn e. Tirkiye îdîa dike ku di bikaranîna enerjiya global de para xwe ya elektrîkê dixwaze heta sala 2035’an ji sedî 20’ê bigihîne ji sedî 35’an. Yekîtiya Ewropa dixwaze ev veguherîn bi hilberîna elektrîka paqij a dûrî komir, petrol û gazê bê kirin, lê tê payin ku welatên hilberînerên sotemeniya fosîlê li ber vê nêzîkatiyê rabin. Balkêş e ku rêveberiya Serokê DYE’yê Donald Trump beşdarî konferansê nebûye. Nebûna DYE’yê ku aboriya herî mezin a cîhanê ye û piştî Çînê çavkaniya herî zêde ya duyemîn a emîsyona gaza serayê ye, dibe sedema fikarên li ser danûstandinan.

Pêşeroja Bûyeran

Konferans bi armanca bicihanîna sozên avhewayê yên salên berê hatin dayin dewam dike, di heman demê de nîqaşên li ser fînansman û veguherîna enerjiyê bi awayekî berfireh berdewam dikin.

Çavkanî: ANF Kurmancî