FRANKFURT — Avrupa Merkez Bankası (ECB), artan enerji maliyetleri ve tarım sektörünü vuran aşırı hava olayları nedeniyle Euro Bölgesi’nde gıda enflasyonunun gelecek yıl yeniden tırmanışa geçebileceği konusunda küresel piyasaları acilen uyardı.
- Enerji maliyetlerindeki artış ve aşırı hava olayları gıda enflasyonunu tetikleyecek.
- Euro Bölgesi’nde gıda enflasyonu ağustosta %1,1’e gerilese de eylülde %1,3’e yükseldi.
- ECB tahminlerine göre hava koşulları önümüzdeki 12 ayda enflasyona 0,3-0,8 puan ekleyebilir.
- Gıda fiyatları 2021 sonuna göre halen %30 daha yüksek seviyede kalmaya devam ediyor.
Gıda Enflasyonunda Yavaşlama Geçici mi?
Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) salı günü yayımladığı dikkat çekici blog yazısı, Euro Bölgesi’ni bekleyen yeni ekonomik riskleri gözler önüne serdi. Kurumun analizine göre, son dönemde enerji maliyetlerinde yaşanan dalgalanmalar ile aşırı hava olaylarının birleşmesi, gıda fiyatları üzerindeki baskıyı yeniden tehlikeli bir şekilde artırabilir. Yılın başından bu yana görülen yavaşlamanın tamamen geçici olabileceğine dikkat çeken uzmanlar, gıda enflasyonunun etkisini tamamen kaybettiğini söylemek için henüz çok erken olduğunun altını çizdi. Euro Bölgesi’nde gıda enflasyonu verilerine bakıldığında, ocak ayında yüzde 2,6 seviyesinde olan oran, ağustos ayında yüzde 1,1’e gerileyerek 2021 ortasından bu yana kaydedilen en düşük seviyeye inmişti. Ancak bu rahatlama uzun sürmedi ve eylül ayında oran yeniden yüzde 1,3’e tırmandı. Geçen yıl Avrupa genelinde alınan bereketli hasat ile birlikte kahve, kakao ve şeker gibi kritik tarımsal ürünlerin uluslararası piyasalardaki fiyat düşüşleri, gıda enflasyonundaki bu dönemsel yavaşlamaya doğrudan katkı sağlamıştı. Fakat küresel tedarik zincirlerindeki yeni kırılmalar bu tabloyu hızla tersine çevirme potansiyeli taşıyor.
Enerji Maliyetleri ve İklim Krizi Baskıyı Artırıyor
Piyasalardaki maliyet baskısının arkasında yatan temel etkenlerden biri de jeopolitik gerilimler ve iklim krizinin tarım ekonomisi üzerindeki yıkıcı etkileri oldu. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalarla doğrudan bağlantılı olarak tırmanan enerji maliyetleri; nakliye, gübre, ambalaj ve gıda işleme giderlerine zam olarak yansımaya devam ediyor. Diğer yandan, 2026 tarım sezonunda yaşanan aşırı sıcaklar ve şiddetli kuraklık, tarımsal üretimde kritik dönemleri sekteye uğratarak gıda arzı üzerinde devasa bir baskı oluşturdu. ECB uzmanlarının yayımladığı güncel tahminlerine göre, sadece olumsuz hava koşullarının tek başına önümüzdeki 12 aylık periyotta gıda enflasyonuna 0,3 ila 0,8 puanlık yukarı yönlü katkı yapması bekleniyor. Bu veriler, tarım ve gıda sektörünün karşı karşıya olduğu yapısal risklerin ne denli büyük olduğunu açıkça kanıtlıyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek döneme ilişkin projeksiyonlarını da paylaşan Avrupa Merkez Bankası, gıda enflasyonunun 2027’nin üçüncü çeyreğinde yüzde 3,4 seviyesine kadar yükseldikten sonra ancak yeniden gerilemeye başlayacağını öngörüyor. Enflasyondaki dönemsel yavaşlama sinyallerine rağmen, Euro Bölgesi’nde gıda fiyatları 2021 sonundaki döneme kıyasla hâlâ ortalama yüzde 30 daha yüksek bir seviyede bulunuyor. Bu devasa maliyet farkı, hane halklarının satın alma gücü üzerindeki ağır baskının kesintisiz bir şekilde sürmesine neden oluyor. Öte yandan, ECB’nin resmi blog yazısında yer alan tüm bu kritik değerlendirmelerin ilgili makale yazarlarının kişisel görüşlerini yansıttığı ve kurumun doğrudan resmi para politikası görüşü olarak değerlendirilmemesi gerektiği de raporda ayrıca vurgulandı.
Kaynak: ANF Türkçe