AMED — Komîteya Ekolojiyê ya KCK’ê beriya civîna bilind a avhewayê ya COP31 daxuyanî da û diyar kir ku krîza ekolojîk ji ber têkiliyên hilberîn û mezaxtinê yên sîstema kapîtalîst e, lewma banga xurtkirina têkoşîna ekolojiyê ya civakî kir.
- Komîteya Ekolojiyê ya KCK’ê têkildarî Civîna Bilind a Avhewayê ya COP31 a Neteweyên Yekbûyî daxuyaniyek da ku wê di navbera 9-20’ê Mijdarê de li Antalyayê bê lidarxistin.
- Ji her devera cîhanê nêzî 80 hezar kes tevlî vê civînê dibin û NY’ê civîna xwe ya avhewayê ya ewilî sala 1992’yan li Brezîlyayê lidar xistibû.
- Di navbera salên 1992 û 2026’an de 30 civînên avhewayê hatin lidarxistin, lê tevî axaftin û belavokan texrîbatên ekolojîk û germahiya kûreyî nehatin astengkirin belkî zêde bûn.
Sîstema Kapîtalîst û Sedema Krîza Ekolojîk
Komîteya Ekolojiyê ya KCK’ê destnîşan kir ku krîza ekolojîk rasterast ji ber têkiliyên hilberîn û mezaxtinê yên sîstema kapîtalîst çêdibe. Li dijî vê rewşê, KCK’ê banga xurtkirina têkoşîna ekolojiyê ya civakî kir û diyar kir ku mekanîzmayên heyî nikarin bibin bersiv ji pirsgirêkan re.
Bîranîna 44 Salên Civînên Avhewayê yên NY
Civîna bilind a avhewayê ya COP31 ku van rojan li Antalyayê tê lidarxistin, yek ji rojevên sereke ye. Ji her devera cîhanê nêzî 80 hezar kes tevlî vê civînê dibin. NY’ê civîna xwe ya avhewayê ya ewilî sala 1992’yan li Brezîlyayê lidar xistibû. Li ser civîna sala 1992’yan nêzî 44 sal derbas bûn. Di 44 salan de 30 civînên avhewayê hatin lidarxistin. Di her civînê de; li ser texrîbatên guherîna avhewayê û tedbîrên bên girtin, axivîne û belav bûne. NY ji sala 1992’yan û vir ve, hem texrîbatên ekolojîk ên ji ber guherîna avhewayê nehatin astengkirin, hem jî bi germahiya kûreyî re texrîbatên ekolojîk zêde bûn.
Asta Texrîbatên Kûreyî û Encamên Wê
Tenê bi rengê sernavan jî îfadekirina hin pirsgirêkên sereke yên ku ji ber germahiya kûreyî û guherîna avhewayê çêbûne, asta texrîbatan nîşan dide. Cîhana me germ dibe, bi germahiya kûreyî re avhewa tên guhertin, bi guhertina avhewayê re demsal tevlîhev dibin, tundiya karesatên lehiyan û bageran her diçe zêde dibe. Ji ber hişkesaliya zêde zûwabûn zêde dibe, çavkaniyên xwezayî tune dibin, cûreyên zindiyan tune dibin, qirêjiya jîngehê jiyanê tune dike. Her ji niha ve koçberiyên avhewayê dibe ku koçberiyên şer derbas dikin.
Pêşeroja Bûyeran
Komîteya Ekolojiyê ya KCK’ê tekez kir ku civînên weke COP31 çareseriyeke bingehîn ji krîza avhewayê re nînin û ji bo parastina jiyanê pêwîst e têkoşîneke civakî ya xurtir bê meşandin.
Çavkanî: ANF Kurmancî