İSTANBUL — Uluslararası kalkınma kuruluşu Oxfam’ın salı günü yayımladığı sarsıcı rapor, dünyadaki iklim krizinin ve ekonomik eşitsizliğin boyutlarını gözler önüne serdi. Küresel ölçekte en zengin 8 milyon kişinin (nüfusun yüzde 0,1’i), en yoksul 3,5 milyar insanın (nüfusun yüzde 44’ü) toplamından daha fazla karbondioksit (CO₂) salımına neden olduğu belgelenirken, felaketlerin yeni bir kazanç kapısına dönüştüğü vurgulandı.
- Dünyanın en zengin 8 milyon insanı, en yoksul 3,5 milyar kişiden daha fazla karbon salıyor.
- İklim felaketleri sonrasındaki yeniden inşa süreci, büyük şirketler için milyarlarca dolarlık kazanç alanına evrildi.
- İklim hasarlarını gideren küresel pazarın 2029 yılına kadar 92 milyar dolara ulaşması öngörülüyor.
- Gelişmekte olan ülkeler, hibe yerine yüksek borç ve kredilerle baş başa bırakılıyor.
Küresel Karbon Eşitsizliği ve Süper Zenginlerin Ekolojik Faturası
Uluslararası kalkınma kuruluşu Oxfam’ın salı günü kamuoyuyla paylaştığı kapsamlı rapor, küresel ölçekte iklim krizinin sorumluluğunun ne denli adaletsiz dağıldığını gözler önüne seriyor. Rapora göre, dünyanın en zengin 8 milyon kişisi, yani nüfusun yalnızca yüzde 0,1’lik kesimi, en yoksul 3,5 milyar insanın toplamından daha yüksek karbondioksit (CO₂) salımına imza atıyor. Küresel anlamda en zengin yüzde 0,1’lik dilimin karbon salımlarının en yoksul yüzde 44’lük kesimin toplam salımlarını açıkça aşması, ekolojik krizin sosyal adalet boyutunu acı bir şekilde hatırlatıyor. Yaklaşık 8 milyon kişiden oluşan bu ultra zengin grubun emisyonları detaylı veri tabanları üzerinden incelenirken, yüksek karbon salımlarının başlıca kaynağını oluşturan bu kesim, aynı zamanda iklim felaketlerinin ardından yürütülen yeniden inşa faaliyetlerinden de giderek daha fazla kâr elde ediyor.
İklim Felaketleri Üzerinden Kurulan Yeni Kazanç Modeli
Oxfam’ın çarpıcı analizine göre, iklim felaketleri sonrasındaki yeniden inşalar artık sıradan insani yardım operasyonları olmaktan çıkıp son derece kazançlı bir iş modeline dönüştürülüyor. Bu süreçten en büyük payı ve avantajı ise büyük inşaat şirketleri ile uluslararası sigorta kuruluşları alıyor. Söz konusu şirketlerde pay sahibi olan dev varlık yönetimi kuruluşlarının, aynı zamanda fosil yakıt sektöründe de devasa yatırımlarının bulunması dikkat çekiyor. Durumu çarpıcı bir dille özetleyen Oxfam Novib’den raporun ortak yazarlarından Jacqueline Persson, ‘Süper zenginler ve şirketleri gezegeni ateşe veriyor, ardından yangını söndürmek için kullanılan yöntemlerden zenginleşiyor’ diyerek sistemin ironik ve yıkıcı çarkını gözler önüne serdi. Öte yandan, özel sektörün insani yardım faaliyetlerinde giderek daha fazla rol üstlenmesi ve hatta bazı yardımların doğrudan ücret karşılığında sunulması insan hakları ve sosyal adalet tartışmalarını alevlendiriyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelişmekte olan ülkelerin zengin devletlerden hibe yerine ağır borç yükü getiren krediler almak zorunda kalması, maliyetlerin çok büyük bir kısmını yine bu dezavantajlı halkların omuzlarına yıktığını kanıtlıyor. Kuruluşun verilerine göre; iklim felaketlerinin yol açtığı hasarların giderilmesine yönelik küresel pazarın önümüzdeki yıllarda katlanarak büyümesi bekleniyor. Bu bağlamda, pazar büyüklüğünün yaklaşık 70 milyar dolardan 2029 yılında 92 milyar dolara ulaşacağı öngörülürken, resmi süreçlerin ve küresel iklim politikalarının bu rant düzenine karşı nasıl bir tavır takınacağı tüm dünya kamuoyu tarafından endişe ve dikkatle takip ediliyor.
Kaynak: ANF Türkçe