Rojava üniversitelerinin fiziksel olarak ortadan kaldırılması, mevcut siyasi entegrasyon süreçlerinde diğer üniversiteler için bir Demokles’in kılıcına dönüşmektedir. Ancak bunun karşısında bir direniş geleneği de bulunmaktadır.
- Rojava üniversitelerinin fiziksel olarak ortadan kaldırılması, mevcut siyasi ent…
- Rojava’daki ilk üniversite 2015 yılında Efrîn’de kuruldu. Bir yıl sonra Rojava Ü…
- Akademiler büyük ölçüde toplumun ve devrimin ihtiyaçlarından doğdu. Hem savaş ve…
Detaylar ve Resmi Açıklamalar
Rojava üniversitelerinin fiziksel olarak ortadan kaldırılması, mevcut siyasi entegrasyon süreçlerinde diğer üniversiteler için bir Demokles’in kılıcına dönüşmektedir. Ancak bunun karşısında bir direniş geleneği de bulunmaktadır.
Rojava’daki ilk üniversite 2015 yılında Efrîn’de kuruldu. Bir yıl sonra Rojava Üniversitesi, ondan bir yıl sonra Kobanê Üniversitesi, 2021’de ise Reqa’daki El-Şerq Üniversitesi kuruldu. Bu üniversiteler, Rojava’nın dört bir yanında oluşturulan akademi geleneğine dayanıyordu.
Akademiler büyük ölçüde toplumun ve devrimin ihtiyaçlarından doğdu. Hem savaş ve devrim sürecinde ortaya çıkan toplumsal sorunlara çözüm bulmak hem de alternatif bilgi üretme yollarının geliştirilmesine yönelik tartışmalar yürütmek amacıyla kuruldular. Eğitim programları ve müfredatları öğrencilerin katılımıyla oluşturuluyordu.
Üniversiteler bu temel üzerinde inşa edildi, ancak akademilere kıyasla daha resmi bir yapıya sahipler. Daha katı akademik programlar oluşturdular. Diploma vermeleri ve ve akademik değerlendirmeler yapmaları gerekiyordu. Özerk yönetim içerisinde ve uluslararası düzeyde tanınma amaçları vardı. Bu nedenle düzenli bir arşiv sistemi oluşturmaları da zorunluydu. Ayrıca başka üniversitelerde uzmanlık eğitimi almış kişileri de ders vermek üzere istihdam etmeleri gerekiyordu.
Bu durum beraberinde oldukça temel bir sorunu getirdi: Topluma dayanan alternatif bilgi üretme yolları ile en katı akademik geleneklerin yöntemleri, kurumsallaşma sebebiyle aynı alanda çelişkili de olsalar kaldılar. Nitekim Fransız merkeziyetçi sistemi ile Sovyetlerin katı pozitivist sistemi, Suriye akademik dünyasında hâlâ hâkimiyetini sürdürüyor.
Bu çelişkiye rağmen belki de bu çelişkiyle söz konusu üniversiteler; öğrencilerin karar alma süreçlerine katılımı, öğrenci ve kadın meclislerinin oluşturulması, kadın bürolarının kurulması, eşbaşkanlık sistemi, interdisipliner bölüm ve Jineolojî bölümü gibi uygulamalarıyla Ortadoğu genelinde emsalsiz bir örnek teşkil etmektedir. Tasarlanma biçimleri açısından son derece yenilikçidirler. Bunun yanı sıra, kendi varoluşlarını deneyimleme çabalarıyla, yani kendi yöntem ve kimliklerine dayanarak yani xwebûn ile bilgi üretmeleriyle de bu üniversiteler olağanüstü bir nitelik taşımaktadır.
2018 yılında Türk devleti Efrîn’i işgal ettiğinde Efrîn Üniversitesi de işgal sonucunda ortadan kaldırıldı. Bu yılın 18 Ocak’ı 19 Ocak’a bağlayan gecesi, aşiretler adına hareket ettiklerini iddia eden silahlı gruplar El-Şerq Üniversitesi kampüsünü işgal ettiklerinde hem üniversiteyi hem de öğrenci yurtlarını yağmaladılar. El-Şerq Üniversitesi de bu yağma sonucunda ortadan kaldırıldı.
Ben bu durumu, geriye kalan üniversiteler açısından varoluşsal bir istikrarsızlığın üretilmesi olarak tanımlıyorum. Üniversitelerin fiziksel olarak ortadan kaldırılması, mevcut siyasi entegrasyon süreçlerinde diğer üniversiteler için bir Demokles’in kılıcına dönüşmektedir. Ancak bunun karşısında bir direniş geleneği de bulunmaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelişmeler kamuoyu ile paylaşılmaya devam edecek.
Kaynak: ANF Türkçe