ANKARA — Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos tarihinde imzalanan ve içeriği aylarca gizli tutulduktan sonra Meclis gündemine taşınan ‘Mekke Anlaşması’, muhalefetin sert itirazlarına rağmen iktidar ve muhalefet kanadından gelen oylarla TBMM Dışişleri Komisyonundan geçti. Ortak askeri faaliyetler, istihbarat paylaşımı ve kolektif savunma gibi kritik maddeler barındıran anlaşma, Türkiye’yi dış politikada yeni ve riskli bir döneme sürükleyeceği yönündeki eleştirileri beraberinde getirdi.
- 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Anlaşması, AKP, MHP ve CHP’nin oylarıyla komisyondan geçti.
- Yeni Parti, DEM Parti ve İYİP ise tasarıya karşı oy kullanarak şerh koydu.
- Anlaşma, taraflardan birine yönelik saldırıyı tüm taraflara yapılmış sayan kolektif savunma prensibi taşıyor.
- Süresiz yürürlükte kalması planlanan metne göre ilk 10 yıl boyunca tarafların anlaşmadan çekilmesi mümkün değil.
Mekke Anlaşması’nın İçeriği ve Komisyondaki Tartışmalı Süreç
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan ve uzun süre kamuoyundan saklanan ‘Mekke Anlaşması’, nihayetinde TBMM Dışişleri Komisyonu’na sevk edildi. İçeriğinin aylarca gizli tutulması nedeniyle neleri kapsadığına dair soru işaretleri barındıran metin, nihayetinde AKP, MHP ve butlan CHP’sinin oylarıyla komisyondan geçmeyi başardı. Buna karşın Yeni Parti, DEM Parti ve İYİP gibi muhalefet unsurları tasarıya net bir şekilde karşı oy kullandı. Anlaşmanın en dikkat çekici ve tehlikeli bulunan yönü, taraflardan birine yönelik gerçekleştirilecek herhangi bir silahlı saldırının, doğrudan tüm taraflara yapılmış bir saldırı olarak kabul edileceği kuralı oldu. Bu durum, olası bir bölgesel çatışmada Türkiye’nin otomatik olarak taraf haline gelmesi riskini doğuruyor.
‘Ne İşimiz Var Yemen Çöllerinde?’ Sorusunun Arka Planı
Muhalefet partilerinin ve dış politika uzmanlarının en büyük kaygısı, anlaşmanın Türkiye’yi Ortadoğu’nun bataklığına, özellikle de Yemen savaşına çekme potansiyeli taşımasıdır. Ortak askeri faaliyetler, derinlemesine istihbarat paylaşımı ve kapsamlı lojistik destek hükümleri içeren anlaşma; süresiz olarak yürürlükte kalacak şekilde tasarlandı. Metindeki en bağlayıcı ve eleştirilen hususlardan biri ise ilk 10 yıl boyunca tarafların anlaşmadan çekilmesinin hukuki olarak mümkün kılınmamasıdır. Bu stratejik taahhüt, Türkiye’yi ABD ve İsrail’in bölgedeki çıkarları doğrultusunda Suudi Arabistan’a askeri destek vermek üzere Yemen çöllerine sürükleyeceği yönündeki endişeleri zirveye tırmandırdı.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan geçen Mekke Anlaşması’nın önümüzdeki süreçte Genel Kurul’a gelmesi ve burada da benzer sert tartışmalara sahne olması bekleniyor. Anlaşmanın getirdiği 10 yıllık çekilememe kuralı ve kolektif savunma yükümlülükleri, Türkiye’nin gelecek yıllardaki dış politika eksenini ve askeri angajmanlarını kökten etkileyecek potansiyele sahip görünüyor.
Kaynak: Evrensel