TAHRAN — Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan oluşan Mekke İttifakı’nın üst düzey temsilcileri, bölgesel güvenlik ve iş birliği konularını ele almak üzere dün İran başkenti Tahran’da kritik bir araya gelme gerçekleştirdi. Görüşmeler neticesinde taraflar, bölgesel barış ve güvenliğin tesisi dahil olmak üzere çok yönlü iş birliğini güçlendirme kararlılığını yineledi.
- Suudi Arabistan Savunma Bakanı Halid bin Selman, Pakistan Genelkurmay Başkanı General Asım Münir ve MİT Başkanı İbrahim Kalın Tahran’da bir araya geldi.
- İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nden ‘Bölgesel güvenlik ABD’ye bağlılıkla sağlanamaz’ mesajı verildi.
- Zirvede ABD ve İsrail’in saldırgan politikaları ile Filistin ve Lübnan’daki gelişmeler masaya yatırıldı.
- İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İslam ülkelerinin birlik ve ortak tutum içinde hareket etmesi gerektiğine vurgu yaptı.
Tahran’daki Kritik Zirvenin Perde Arkası ve Katılımcılar
Bölgesel diplomasi trafiğinin en yoğun günlerinden biri dün Tahran’da yaşandı. Mekke İttifakı’nın kilit aktörleri olan Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan üst düzey devlet ve istihbarat yetkilileri, İranlı makamlarla bir araya gelerek bölgesel güvenliğin geleceğini masaya yatırdı. Toplantıya Suudi Arabistan adına Savunma Bakanı Halid bin Selman katılırken, Pakistan’ı Genelkurmay Başkanı General Asım Münir temsil etti. Türkiye’yi ise Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın temsil ederken, ev sahibi İran heyetine Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai liderlik etti. Gerçekleşen bu üst düzey temaslar, bölge ülkelerinin kendi aralarındaki diyalog kanallarını açık tutma ve krizleri yerinde çözümleme iradesinin somut bir göstergesi olarak değerlendirildi. Görüşmeler sonrasında yapılan resmi açıklamalarda, tarafların bölgesel barış ve güvenlik alanları başta olmak üzere iş birliğini daha da derinleştirmek amacıyla temasları sürdürme konusunda tam bir mutabakata vardığı duyuruldu.
İsrail’in Saldırganlığı ve ‘ABD’ye Bağlılık’ Vurgusu
İran devlet televizyonu ve Anadolu Ajansı’nın aktardığı bilgilere göre, Tahran’daki görüşmelerin odak noktasını ABD ve İsrail’in bölgedeki saldırgan politikaları oluşturdu. Özellikle İsrail’in bölgedeki faaliyetleri ile Filistin ve Lübnan’daki son gelişmeler, toplantının en kritik gündem maddeleri arasında yer aldı. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nden yapılan açıklamalarda ise dış politikaya yönelik net bir duruş sergilenerek, ‘Bölgesel güvenlik ABD’ye bağlılıkla sağlanamaz’ mesajı verildi. Konuyu değerlendiren İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği Uluslararası İşlerden Sorumlu Yardımcısı Ali Bakıri Keni, söz konusu zirvenin İsrail ve ABD’nin saldırgan politikaları bağlamında tarihi ve stratejik bir önem taşıdığına dikkat çekti. Bakıri Keni, bazı bölge ülkelerinin ABD gibi küresel güçlerle yakın ilişkiler kurarak kendilerini her türlü dış tehditten koruyabilecekleri yanılgısına düştüklerini belirterek, yaşanan son gelişmelerin bu düşüncenin gerçeklikle hiçbir şekilde örtüşmediğini net bir şekilde kanıtladığını ifade etti.
İran Cumhurbaşkanlığı’ndan İslam Dünyasına Birlik Çağrısı
İran Cumhurbaşkanlığı’nın resmi internet sitesinde yer alan bilgilere göre, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da toplantının önemine dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Pezeşkiyan, değerlendirmesinde, ‘Önemli ve etkili İslam ülkelerinin temsilcilerinin bu görüşmedeki varlığının, bölgesel birlik ve bütünlüğün daha da güçlenmesine katkı sağlayacağını umuyorum. İslam ülkeleri birlik içinde hareket etmeli ve ortak bir tutum benimsemeli’ ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, Tahran zirvesinin sadece ikili veya üçlü güvenlik iş birliğiyle sınırlı kalmayıp, tüm İslam coğrafyasını kapsayan geniş bir stratejik vizyonun temellerini attığını gösterdi. Diğer yandan, Meclis Dışişleri Komisyonunda ‘Mekke Anlaşması’ ve bu anlaşmanın eki niteliğindeki iki yeni anlaşmanın daha görüşülmeye başlanması, diplomatik süreçlerin parlamenter boyutunu da hızlandırdı. Mustafa Yalçıner’in de dikkat çektiği bu ek anlaşmalar süreci, taraflar arasındaki entegrasyonun hukuki ve kurumsal altyapısını tahkim ediyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tahran’da gerçekleştirilen bu stratejik zirve, Mekke İttifakı taraflarının ve İran’ın bölgesel meselelerde dış müdahalelere karşı ortak bir akıl arayışında olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran hattında yürütülen bu yoğun diplomasi trafiğinin, önümüzdeki süreçte hem Filistin ve Lübnan başlıklarında hem de genel bölgesel güvenlik mimarisinde somut neticeler doğurması ve parlamenter onay süreçleriyle birlikte yeni bir dönemin kapısını aralaması beklenmektedir.
Kaynak: Evrensel