PEKİN — Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve beyindeki dopamin üreten nöronların kademeli olarak kaybıyla seyreden nörolojik rahatsızlıkların en yaygınlarından Parkinson hastalığına karşı tıp dünyasında heyecan yaratan bir gelişme yaşandı. Çin’deki Nanjing Tıp Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen kapsamlı bilimsel çalışma, beyindeki kolesterol dengesini sağlayan ve ‘ABCA1’ adı verilen taşıyıcı proteinin hastalığın ilerlemesindeki temel faillerden biri olduğunu ortaya koydu.
- Nanjing Tıp Üniversitesi araştırmacıları, ABCA1 proteininin Parkinson’un ilerlemesindeki temel etkenlerden biri olduğunu kanıtladı.
- Hücresel düzeydeki taşıma mekanizmasında yaşanan aksaklıklar, sinir hücrelerini zehirleyen alfa-sinüklein protein kümelerinin çoğalmasına yol açıyor.
- Magnezyum sitrat bileşiğinin ABCA1 proteinini etkili bir şekilde baskılayarak dopamin üreten nöronları koruyabildiği keşfedildi.
Kolesterol Taşınmasında Kritik Hata: ABCA1 Protein Deşifre Edildi
Nörolojik rahatsızlıklar arasında en yaygın görülen Parkinson hastalığının tedavisinde çığır açacak yeni bir moleküler mekanizma keşfedildi. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen ve beyindeki dopamin üreten nöronların kademeli olarak kaybıyla seyreden Parkinson hastalığına karşı tıp dünyasından umut verici bir haber geldi. Çin’deki Nanjing Tıp Üniversitesi araştırmacıları, beyindeki kolesterol dengesini sağlayan ve ‘ABCA1’ adı verilen taşıyıcı proteinin, hastalığın ilerlemesindeki temel faillerden biri olduğunu tespit etti. Saygın bilimsel dergi Nature Neuroscience’ta detayları paylaşılan çalışma, söz konusu proteinin baskılanması halinde sinir hücresi kayıplarının ve motor fonksiyon bozukluklarının engellenebildiğini kanıtladı. Geçmiş araştırmalar Parkinson hastalarının beyin dokularında anormal kolesterol birikimleri olduğunu gösterse de kolesterol üretimini düşürmeye yönelik ilaç denemeleri klinik düzeyde başarı sağlayamamıştı. Nanjing Tıp Üniversitesi uzmanları ise sorunun doğrudan kolesterol üretiminden değil, hücresel düzeydeki taşıma mekanizmasından kaynaklandığını belirledi.
Hücresel Geri Dönüşüm Ağını Felç Eden Süreç ve Gen Susturma Yöntemi
Vefat eden Parkinson hastalarının beyin dokuları ve laboratuvar modelleri üzerinde yürütülen analizler, destek hücreleri olan astrositlerdeki ABCA1 proteininin aşırı miktarda kolesterol salgıladığını gösterdi. Nöronların içine giren bu fazla kolesterol, hücrenin atık temizleme merkezi olan lizozomlarda birikerek hücresel geri dönüşüm ağını felç ediyor. Bu tıkanıklık neticesinde, Parkinson’un karakteristik işareti olan ve sinir hücrelerini zehirleyen ‘alfa-sinüklein’ protein kümeleri kontrolden çıkarak çoğalıyor. Araştırma ekibi, hastalığın yıkıcı etkisini durdurabilmek adına özel olarak tasarlanmış virüsler (AAV) aracılığıyla Abca1 genini susturmayı başardı. Deney modellerinde genin işlevsiz hale getirilmesiyle birlikte nöron kayıplarının belirgin şekilde azaldığı ve hareket bozukluklarının düzeldiği gözlendi. Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise halihazırda bilinen moleküllerin taranması sırasında ortaya çıktı. Araştırmacılar, magnezyum sitrat bileşiğinin ABCA1 proteinini etkili bir şekilde baskıladığını (inhibitör) keşfetti. Uygulanan magnezyum sitrat tedavisi sayesinde dopamin üreten hücrelerin korunması yönünde güçlü veriler elde edildi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Nanjing Tıp Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen bu çığır açıcı keşif, Parkinson hastalığının tedavisinde klasik yaklaşımların ötesine geçerek moleküler düzeyde yepyeni bir dönemin kapılarını aralıyor. ABCA1 proteininin hedeflenmesi ve magnezyum sitrat gibi erişilebilir bileşiklerin bu mekanizma üzerindeki koruyucu etkilerinin doğrulanması, gelecekteki klinik denemeler için büyük bir umut kaynağı oluşturuyor. Bilim dünyası, bu bulguların insan üzerindeki etkilerini test etmek ve yeni nesil tedavi protokollerini geliştirmek üzere çalışmalarını hızlandırmış durumda.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika