BELGRAD — Sırbistan’da profesyonel siyasetçi barındırmayan ve yalnızca birkaç hafta önce seçim bildirgesini yayımlayan Öğrenci Listesi, parlamenter seçimleri zaferle tamamlayarak son 14 yıldır iktidarda bulunan Sırp İlerici Parti’yi (SNS) geride bıraktı ve ülkede siyasi tarihi yeniden yazdı.
- Profesyonel siyasetçi içermeyen Öğrenci Listesi, 14 yıldır iktidarda olan SNS’yi mağlup etti.
- Zafer; Novi Sad tren istasyonundaki çöküş, 2023’teki okul saldırısı ve Rio Tinto protestoları gibi uzun soluklu toplumsal hareketlerin ardından geldi.
- Uluslararası Para Fonu (IMF) ekonomik büyümeyi övse de; 850 euro civarındaki ortalama maaş yaşam maliyetinin yalnızca yarısını karşılıyor.
- Muhalefet verilerine göre 2012-2025 yılları arasında yaklaşık 600.000 kişi ülkeyi terk etti.
Sırbistan Siyasetinde Tarihi Kırılma: Öğrenci Listesi’nin Zaferi
Sırbistan siyasi tarihinde benzeri görülmemiş bir dönüm noktası yaşandı. İçerisinde hiçbir profesyonel siyasetçi barındırmayan ve ‘Öğrenci Listesi’ adıyla yola çıkan siyasi hareket, parlamenter seçimlerde mutlak bir zafer elde etti. Seçim bildirgesini henüz birkaç hafta önce kamuoyuyla paylaşmış olmasına rağmen bu yeni ve dinamik liste, ülkeyi on dördüncü yıldır yönetmekte olan Sırp İlerici Parti’yi (SNS) sandıkta geride bırakmayı başardı. Vitomir Mandic imzalı analizlerin de dikkat çektiği bu süreçte, seçimin galibi olan isimler bu zaferi Sırbistan’ın yakın tarihinin yepyeni bir sayfası olarak nitelendiriyor. Mutlak çoğunluğu elde etmeyi başaran Öğrenci Listesi, önümüzdeki parlamenter dönemde Sırbistan hükümetinde doğrudan yer alacak. Bu dikkat çekici liste, yalnızca öğrencilerden değil, aynı zamanda toplumun pek çok farklı kesiminden ve geniş bir arka plandan gelen vatandaşların katılımıyla uzun süredir örülen köklü bir toplumsal hareketin meyvesi olarak ortaya çıktı.
Kitlesel Protestolardan Sandığa Uzanan Yolculuk
Öğrenci Listesi’nin doğuşu, Sırbistan’da son yıllarda sokaklarda yükselen organize ve kitlesel protestolar dalgasına dayanıyor. Ülkeyi sarsan en büyük kitle eylemlerinin başında, 1 Ocak 2024 tarihinde Novi Sad şehrinde yaşanan trajik tren istasyonu çöküşü geliyor. Bunun yanı sıra, 2023 yılında bir okulda gerçekleştirilen ve tüm ülkeyi yasa boğan saldırının ardından patlak veren şiddet karşıtı protestolar da bu hareketin zeminini hazırladı. Söz konusu anti-şiddet eylemleri, devletin yapısını ve devlet kontrolündeki medya kuruluşlarının yayın çizgisini doğrudan hedef almıştı. Toplumsal muhalefetin kökleri ayrıca, Avustralyalı madencilik devi Rio Tinto ile devletin girdiği tartışmalı iş birliğine karşı 2021 yılında düzenlenen çevre protestolarına ve geçmişteki yolsuzluk karşıtı eylemlere kadar uzanıyor.
Ekonomik Çıkmaz ve Yaşam Mücadelesi: Gerçekler ve Rakamlar
Sırbistan ekonomisi uluslararası arenada ve özellikle Uluslararası Para Fonu (IMF) raporlarında övgüyle karşılanıp ekonomik büyüme rakamlarıyla dikkat çekse de, madalyonun diğer yüzü sokaktaki vatandaş için oldukça karanlık bir tablo sunuyor. İşçi sınıfının aldığı maaşlar ay sonunu getirmeye yetmiyor ve derinleşen bir krizle karşı karşıya kalınmıyor. Yapılan resmi ve bağımsız anketlere göre, ülkede 850 euro civarında seyreden ortalama bir ücret, yaşam maliyetinin yalnızca yarısını karşılayabiliyor. Yurtdışındaki aile üyelerinden ve akrabalarından maddi destek alamayan sıradan vatandaşlar, temel ihtiyaçlarını karşılamakta büyük güçlük çekiyor. Muhalefet kanadının paylaştığı verilere göre, ekonomik ve siyasi bunalım nedeniyle 2012 ile 2025 yılları arasında yaklaşık 600.000 vatandaş Sırbistan’ı terk ederek yurtdışına göç etti. Diğer yandan ülkenin tarım kesimi de küresel pazarın baskısı altında eziliyor; çiftçiler küresel piyasalar karşısında tamamen güçsüz hissettiklerini belirterek ülke genelindeki kırsal alanların hızla boşalmasını ve nüfusun azalmasını sert bir şekilde eleştiriyor. Tüm bu ekonomik ve sosyal sorunların yanı sıra, büyük şehirlerdeki aşırı kötü hava kalitesi ve çevre kirliliği de halk sağlığını tehdit eden kronik problemler arasında yer alırken, tüm bu krizlerin temel müsebbibi olarak yine çürümüş devlet yapıları gösteriliyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sırbistan’da sandıktan çıkan bu beklenmedik ve sarsıcı sonuç, sadece bir iktidar değişimine işaret etmiyor; aynı zamanda uzun süredir sokaklarda yankılanan toplumsal taleplerin devlet yönetimine doğrudan yansıyacağı yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Mutlak çoğunluğu kazanan Öğrenci Listesi’nin önümüzdeki parlamenter dönemde kuracağı hükümet ile birlikte, ülkedeki yolsuzluk iddiaları, ekonomik dengesizlikler ve çevresel krizler karşısında nasıl bir politika izleyeceği tüm uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
Kaynak: BirGün Manşet