ANKARA — Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu, Anayasa’nın 90. maddesi gereği Mekke Savunma Anlaşması’nın uygun bulunmasına yönelik yasa teklifini görüşmek üzere dün kritik bir gündemle toplandı. Komisyon başkanı ve AKP Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlık ettiği, Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü’nün de katıldığı yoğun ilgi gören toplantıda, muhalefet milletvekillerinden gelen sert sorular ve usul tartışmaları dikkat çekti.
- TBMM Dışişleri Komisyonu, Mekke Savunma Anlaşması’nın onaylanması için dün Fuat Oktay başkanlığında toplandı.
- İYİ Parti Muğla Milletvekili Metin Ergun, ‘Biz bu anlaşmayı niye imzaladık?’ diyerek güvenlik açıklarına dikkat çekti.
- Komisyon Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın müşterek savunma, terörle mücadele ve yerli savunma sanayisi olmak üzere üç ana sacayağına dayandığını belirtti.
- CHP Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer, anlaşmanın öncelikle Millî Savunma Komisyonu’na gitmesi gerektiğini savunarak usul tartışması açtı.
Mekke Anlaşması Masada: İttifak Mimarisinin Üç Ana Sacayağı
TBMM Dışişleri Komisyonu, Türkiye’nin uluslararası güvenliğini ve dış politika stratejilerini yakından ilgilendiren Mekke Savunma Anlaşması’nın uygun bulunmasına yönelik yasa teklifini görüşmek üzere dün geniş bir katılımla toplandı. Komisyon başkanı ve AKP Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlık ettiği toplantıya, Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü de katılım sağladı. Milletvekillerinin ve basın mensuplarının yoğun ilgisi altında gerçekleşen oturumun açılış konuşmasını yapan Fuat Oktay, bölgesel güvenlik dinamiklerine dair önemli değerlendirmelerde bulundu. Oktay, “Bu ittifak mimarisinin üç ana sacayağı üzerinde yükseldiği ifade edilebilir: Müşterek savunma, terörizmle kararlı mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi” dedi. Yıllardır Ortadoğu ve çevre coğrafyaların dışarıdan dayatılan müdahalelerin, ithal güvenlik formüllerinin ve vekalet savaşlarının bedelini ağır bir şekilde ödediğini vurgulayan Oktay, bu gidişata dur denilmesi ve bölgenin sorunlarına bizzat bölge içerisinden çözümler üretilebilmesinin büyük önem taşıdığını dile getirdi. Bu kapsamda Mekke Anlaşması ile ‘stratejik diyaloğu, karşılıklı güveni ve birlikte çalışma kültürünü büyüterek, Ortadoğu’da kolektif bir caydırıcılık kalkanı inşa edilmesi’nin kayda değer bir gelişme olduğunu ifade eden Oktay, dün Tahran’da yapılan görüşmelerin de bu anlamda oldukça kıymetli olduğunu sözlerine ekledi. Ayrıca Oktay, kolektif savunma hükümlerinin kendiliğinden ve mekanik bir şekilde işlemesinden ziyade; atılacak her adımın, tarafların kendi anayasal yükümlülükleri, milli mevzuatları ve yetkili makamlarının tasarrufları çerçevesinde yürürlüğe girmesi esasının benimsendiğini vurguladı.
Muhalefetten Sert Sorular: ‘Biz Bu Anlaşmayı Niye İmzaladık?’
Toplantının soru-cevap ve müzakere aşaması, muhalefet milletvekillerinin yönelttiği kritik sorular ve hukuki tartışmalarla hareketlendi. İYİ Parti Muğla Milletvekili Metin Ergun, komisyon kürsüsünden yönelttiği eleştirilerle anlaşmanın arka planını sorguladı. Ergun, “Biz bu anlaşmayı niye imzaladık? Hangi güvenlik açığımızı kapatacağız? Türkiye diğer ülkelerin hangi açığını kapatacak?” sorularını yönelterek hükümetin dış politika ve savunma hamlelerinin somut çıktılarının ne olacağını netleştirmesini istedi. Ergun’un bu çıkışı salonda dikkat çekerken, oturumda usul tartışmaları da gecikmedi. Oktay’ın konuşmasının ardından söz isteyen CHP Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer usul tartışması açmak istedi. Çakırözer, “Bu anlaşma güvenliğimizi doğrudan ilgilendiren bir anlaşma. Bu nedenle bizden önce tali komisyona (Milli Savunma Komisyonu) gitmesi gerekirdi. Hâlâ yapılabilir, önergemiz de var. Değerlendirilmesi gerekir” diyerek sürecin işleyişine itiraz etti. Komisyon Başkanı Fuat Oktay ise bu öneriyi haklı bularak tali komisyonla iletişime geçtiğini, ancak şu aşamada herhangi bir çalışma ya da önerilerinin olmayacağı yanıtını aldığını ifade etti. Çakırözer ise bu yanıt üzerine tali komisyonun konumunu ve Meclis içtüzüğünün işletiliş biçimini eleştiren değerlendirmelerini sürdürdü.
Gelişmeler ve Beklentiler
TBMM Dışişleri Komisyonu’nda ele alınan Mekke Savunma Anlaşması’na ilişkin yasa teklifi görüşmeleri, Türkiye’nin Ortadoğu politikaları ve kolektif güvenlik mimarisi konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Muhalefetin yönelttiği güvenlik odaklı sorular ve usul tartışmaları eşliğinde devam eden komisyon sürecinin, önümüzdeki günlerde Genel Kurul gündemine taşınması ve yasalaşma sürecinin parlamenter denetim mekanizmaları çerçevesinde tamamlanması bekleniyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika