ANKARA — Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in Rusya’yı Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) dahil etme çağrısı ve Kremlin’den gelen olumlu yanıt uluslararası kamuoyunda tartışma yaratırken, TDT Kurucu Genel Sekreteri emekli büyükelçi Halil Akıncı Cumhuriyet’e yaptığı değerlendirmede öneriye sert tepki göstererek, “Tokayev’in bu çıkışı kimseye danışmadan yaptığı anlaşılıyor. Öneri teşkilat gündemine gelebilir ama reddedileceğini düşünüyorum” dedi.
- Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’in Ankara’daki TDT 13. Zirvesi’nde Rusya’yı teşkilata davet etmesi ve Kremlin’in buna olumlu yaklaşması diplomatik kulisleri hareketlendirdi.
- TDT Kurucu Genel Sekreteri emekli büyükelçi Halil Akıncı, Tokayev’in çıkışının diğer üye ülkelere danışılmadan yapıldığını ve önerinin teşkilat tarafından reddedileceğini öngördü.
- Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, resmi bir davet almadıklarını ancak Kazakistan ile görüşmelerde konunun gündeme gelmesinin ve Rusya’nın katılımının doğal olacağını belirtti.
Tokayev’in Zirvedeki Çıkışı ve Kremlin’in Olumlu Yanıtı Tartışma Yarattı
Ankara’da geçtiğimiz hafta büyük bir diplomasi trafiğine sahne olan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi, beklenmedik bir tartışmanın fitilini ateşledi. Zirve sırasında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in, Rusya’nın Türk Devletleri Teşkilatı’na dahil edilmesine yönelik yaptığı şaşırtıcı çağrı, kısa sürede uluslararası ilişkiler gündeminin üst sıralarına yerleşti. Tokayev’in bu hamlesine komşu ve ortak ülkelerden çeşitli tepkiler yükselirken, en dikkat çekici açıklama ise Moskova’dan geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, TRT Rusçanın aktardığına göre konuya ilişkin yaptığı açıklamada, henüz bu yönde resmi bir diplomatik davet almadıklarını, ancak Kazakistan ile gerçekleştirecekleri ikili görüşmelerde bu meselenin gündeme gelmesinin son derece muhtemel olduğunu kaydetti. Peskov, “Rusya’da halkları tarihsel olarak Türk olan birçok bölge var. Bu nedenle Rusya’nın böyle bir örgütün çalışmalarına katılması hayli anlaşılabilir, uygun ve doğal olacaktır” değerlendirmesinde bulundu. Sözcü Peskov ayrıca, olası bir katılımın sadece Rusya’daki yerel Türki cumhuriyetler düzeyinde değil, doğrudan bütün ülke olarak gündeme gelebileceğinin altını çizdi.
Türkiye’deki Çevrelerden Sert Tepki: ‘Anlamlı Değil’
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’in Rusya’yı TDT bünyesine davet etmesi, Türkiye’deki siyasi ve stratejik çevrelerde de geniş yankı uyandırdı ve bazı kesimlerin yoğun eleştirilerine hedef oldu. Yapılan eleştirilerin temelini, özellikle eski Sovyet coğrafyasında güçlü ve bağımsız bir Türk temelli entegrasyon ve birlik sağlanmaya çalışıldığı kritik bir dönemde, halihazırda bölgede hegemonik güç iddiaları bulunan Rusya’yı bu yapıya dahil etmenin stratejik olarak hiçbir anlam taşımadığı argümanı oluşturdu. Türkiye’deki uzmanlar ve karar alıcılar, Türk dünyasının kendi dinamikleriyle ve dış müdahalelerden bağımsız bir şekilde teşkilatlanması gerektiğini savunurken, Tokayev’in açıklaması bu vizyonla çelişen bir adım olarak değerlendirildi. Bu tartışmaların odağında yer alan gelişmeler, teşkilatın gelecekteki genişleme politikaları ve yönelimi hakkında derin soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Halil Akıncı: ‘Tokayev Bu Çıkışı Kimseye Danışmadan Yaptı’
Yaşanan bu yoğun tartışmalar ve spekülasyonlar üzerine, Türk Devletleri Teşkilatı Kurucu Genel Sekreteri emekli büyükelçi Halil Akıncı, süreci Cumhuriyet’e değerlendirerek merak edilen sorulara açıklık getirdi. Akıncı, öncelikle Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’in zirvedeki sözlerinin kendisinde şaşkınlık yarattığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: “Çünkü bu tip hassas ve stratejik şeyler önceden tartışılır, konuşulur ve en son böyle bir açıklama yapılır. Burada daha önceden diğer üyelere danışmadan bu çıkışın yapıldığı açıkça anlaşılıyor. Demek ki Sayın Tokayev’in o anda aklına gelmiş ya da böyle uygun görmüş. Türk’ün aklına bazı şeyler sonradan gelir. Bizim devlet adamlarımızın aklına da hesapsızca böyle şeyler gelirdi, biz de gerçekçi olmasa da bunları uygulamaya çalışırdık.” Kazakistan ile Rusya arasındaki karmaşık tarihi ve siyasi ilişkilere de mercek tutan emekli büyükelçi Akıncı, iki ülke arasındaki dengelerin bu tür ani çıkışları beraberinde getirebileceğine işaret etti.
Gelişmeler ve Beklentiler
TDT Kurucu Genel Sekreteri Halil Akıncı’nın telaffuz ettiği eleştiriler ve Kremlin cephesinden gelen kapı aralayan mesajlar ışığında, Kazakistan’ın Rusya’yı teşkilata taşıma önerisinin önümüzdeki dönemde resmi diplomatik platformlarda nasıl ele alınacağı merakla bekleniyor. Uzmanlar, her ne kadar Moskova olumlu sinyaller verse de, teşkilatın kurucu ve üye ülkelerinin iradesi göz önüne alındığında bu önerinin konsensüsle kabul edilmesinin oldukça zor olduğunu ve nihayetinde teşkilat gündeminden düşebileceğini öngörüyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika