ANKARA — Türkiye’de küresel iklim krizinin de etkisiyle şiddetli yağış, sel, fırtına ve hortum gibi ekstrem meteorolojik olayların sayısında son yıllarda dikkat çekici ve endişe verici bir artış yaşandı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) resmi verilerine göre, 2000’li yılların başında yıllık 400’ün altında seyreden ekstrem doğa olayı sayısı, 2026 yılının ilk dokuz aylık döneminde bin 329’a ulaştı. Araştırmacı gazetecilik perspektifiyle incelenen bu devasa artış, ülkenin iklim rejimindeki köklü değişimi gözler önüne seriyor.
- Türkiye genelinde şiddetli yağış ve sel, en sık görülen ekstrem olaylar arasında ilk sırada yer alıyor.
- 2000’li yılların başında yıllık 400’ün altında olan ekstrem olay sayısı, 2026’nın Ocak-Eylül döneminde bin 329’a fırladı.
- 2023 yılında bin 475 ekstrem olay kaydedilerek incelenen dönemin tarihsel zirvesine ulaşıldı.
- Şiddetli yağış, sel, fırtına, hortum, dolu, yıldırım ve heyelan gibi afetler Türkiye’nin dört bir yanında can ve mal kayıplarına yol açıyor.
İki Binli Yıllardan Günümüze Meteorolojik Değişimin Kronolojisi
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) tarafından derlenen kapsamlı veriler, Türkiye’de ekstrem meteorolojik olayların yıllar içindeki tırmanışını net bir şekilde ortaya koyuyor. Ülke genelinde koşullarla doğrudan veya dolaylı ilişkili ekstrem doğa olaylarının sayısı son 20 yılda 2 kattan fazla bir artış gösterdi. Tarihsel verilere bakıldığında, 2000’li yılların başında yıllık 400’ün altında kalan bu olaylar, zamanla iklim parametrelerindeki sapmalarla birlikte tırmanışa geçti. 2014 yılında 500 sınırına ulaşan olay sayısı, artan atmosferik kararsızlıkla birlikte 2015 yılında 959’a, 2016 yılında ise bin 313’e yükselerek çok sert bir kırılma yaşadı. Sonraki yıllarda da dalgalı ancak yüksek bir seyir izleyen grafik, 2017’de 598 olarak kaydedilirken, 2019’da 935’e, 2020’de ise 984’e çıktı. Uzmanlar, bu artış eğiliminin tesadüfi olmadığını, aksine Akdeniz havzasını etkileyen küresel ısınma dalgasının bir yansıması olduğunu vurguluyor.
Afetlerin Bilançosu: Rekor Yıllar ve En Sık Görülen Olaylar
Türkiye’nin coğrafi konumu ve iklim çeşitliliği, onu ekstrem meteorolojik olaylara karşı en kırılgan ülkelerden biri haline getiriyor. Kayıtlara geçen verilere göre, 2021 yılında bin 24 olay kaydedilirken, 2022’de bu sayı bin 30’a ulaştı. Ancak asıl büyük sıçrama 2023 yılında yaşandı. 2023 yılında bin 475 ekstrem olayla incelenen dönemin en yüksek seviyesine çıkıldı. Bu rekor yılın ardından, 2024’te bin 257 ve 2025’te ise bin 11 olay kayıtlara geçti. 2026’nın ilk dokuz ayında ise şimdiden bin 329 ekstrem olayın yaşanmış olması, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Şiddetli yağış, sel, fırtına, hortum, dolu, yıldırım ve heyelan gibi olaylar son yıllarda Türkiye’nin farklı bölgelerinde büyük can kayıplarına ve milyarlarca liralık maddi hasara neden oldu. Özellikle şiddetli yağış ve sel, en sık görülen olaylar arasında ilk sırada yer alarak altyapıların direncini test etmeye devam ediyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek dönemde iklim projections (projeksiyonları) ve erken uyarı sistemlerinin stratejik önemi her geçen gün daha da artıyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün sunduğu bu çarpıcı rakamlar, yerel yönetimlerden merkezi hükümete kadar tüm paydaşların afet yönetimi ve adaptasyon stratejilerini acilen güncellemesi gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Uzmanlar, ekstrem olayların sıklığındaki bu artış trendinin süreceğini öngörürken, toplumsal farkındalığın artırılması ve dirençli şehirler inşa edilmesinin hayati bir zorunluluk olduğunun altını çiziyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika