İSTANBUL — Dünya Sağlık Örgütü’nün son verilerine göre, tüberküloz, sıtma, kolera ve bağırsak parazitleri gibi kritik hastalıklar toplumun tüm kesimlerine eşit dağılmayarak en çok geliri düşük, temiz suya ulaşamayan ve sağlıklı konutlarda yaşama imkanı bulunmayan yoksul nüfusları tehdit etmeye devam ediyor.
- Tüberkülozdan sıtmaya kadar pek çok hastalık yoksul nüfuslarda çok daha ağır ve yıkıcı sonuçlara yol açmaktadır.
- Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2024 yılında dünya genelinde 10.7 milyon kişi tüberküloza yakalandı ve 1.23 milyon kişi hayatını kaybetti.
- Yetersiz beslenme, bağışıklık sistemini zayıflatarak tüberkülozun en büyük risk faktörlerinden biri olarak öne çıkıyor.
- Sıtma ve benzeri paraziter hastalıklar, sivrisineklerden korunma imkanı ve sağlıklı koşulları olmayan dezavantajlı kesimleri vuruyor.
Yoksulluk Hastalıkları Neden Eşit Dağılmıyor ve Kimleri Etkiliyor?
Teknik olarak bir hastalığın yalnızca yoksulları etkilediğini söylemek doğru olmasa da, bazı hastalıklar toplumun bütün kesimlerine eşit şekilde dağılmamaktadır. Geliri düşük, sağlıklı konutlarda yaşama imkanı bulunmayan, temiz suya ulaşamayan ve sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamayan insanlar çok daha büyük risk altındadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu hastalıkların önemli bir bölümünü yoksulluk, yetersiz beslenme, kötü hijyen ve sağlık hizmetlerine erişim sorunlarıyla doğrudan ilişkilendirmektedir. Tüberküloz (verem), Mycobacterium tuberculosis adlı bakterinin neden olduğu ve çoğunlukla akciğerleri etkileyen bulaşıcı bir hastalıktır. Hava yoluyla bulaşan bu hastalık, özellikle kalabalık, havasız ve sağlıksız yaşam alanlarında çok daha kolay yayılmaktadır. Yoksulluk, tüberkülozun hem bulaşma hem de hastalığa dönüşme riskini katbekat artırmaktadır. Kalabalık konutlarda yaşayan, yetersiz beslenen ve sağlık hizmetlerine erişemeyen insanlar her zaman daha büyük risk altındadır.
Tüberküloz ve Yetersiz Beslenme Arasındaki Kritik İlişki Nedir?
DSÖ’nün 2025 tarihli değerlendirmesine göre yetersiz beslenme, tüberkülozun en önemli risk faktörlerinden biridir. 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 970 bin yeni tüberküloz vakasının doğrudan yetersiz beslenmeyle ilişkili olduğu tahmin edilmektedir. DSÖ’nün 2026 yılında yayımladığı verilere göre 2024’te dünya genelinde 10.7 milyon kişi tüberküloza yakalanmış, 1.23 milyon kişi ise ne yazık ki bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Hastalık bütün ülkelerde görülmesine rağmen sosyal ve ekonomik açıdan dezavantajlı kesimleri orantısız biçimde etkilemektedir. Yetersiz beslenme insan bağışıklık sistemini zayıflatmakta, kalabalık ve havalandırması yetersiz konutlar bakterinin yayılmasını hızlandırmaktadır. Ayrıca tedaviye geç ulaşılması, hastalığın çok daha ağır seyretmesine ve ölümcül boyutlara ulaşmasına neden olabilmektedir.
Sıtma Riski Hangi Çevresel ve Ekonomik Koşullarla Tetikleniyor?
Sıtma, enfekte dişi Anopheles sivrisineklerinin ısırmasıyla insanlara bulaşan paraziter bir hastalıktır. Özellikle tropikal ve subtropikal bölgelerde son derece yaygın olan bu hastalık, önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen her yıl milyonlarca insanı etkilemeye devam etmektedir. Sıtma riski, insanların yaşadığı çevre ve ekonomik koşullarla doğrudan ve yakından ilişkilidir. Sivrisineklerden korunmak için cibinlik kullanamayan, koruyucu tedbirleri alamayan ve sağlıklı altyapıdan yoksun olan yoksul topluluklar bu paraziter enfeksiyonunincine en açık kesimi oluşturmaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek dönemde küresel sağlık otoritelerinin ve uluslararası ajansların odak noktası, ekonomik eşitsizliklerin sağlık üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmak olacaktır. Sağlık hizmetlerine evrensel erişimin sağlanması, temiz suya ulaşımın yaygınlaştırılması ve yetersiz beslenmeyle mücadele edilmesi, bu kronik ve yoksulluk odaklı hastalıkların yayılımını durdurmak için atılması gereken en hayati resmi adımlar olarak değerlendirilmektedir.
Kaynak: Evrensel