AYDIN — Türkiye’nin en önemli zeytin üretim merkezlerinden biri olan Aydın’ın Karacasu ilçesinde artan üretim maliyetleri ve dip seviyedeki satış fiyatları nedeniyle zor günler geçiren üreticiler, ürünlerini zararına elden çıkarmak zorunda kaldıklarını belirterek isyan bayrağını açtı.
- Aydın ve Denizli’de zeytin üreticileri artan maliyetler ve düşük satış fiyatları nedeniyle büyük bir ekonomik çıkmaza girdi.
- Kilosu 20-35 lira arasında alıcı bulan zeytinde yağlık fiyatların 10 liraya kadar gerilemesi üreticiyi borç batağına sürükledi.
- Zeytin üretimiyle uğraşan çiftçiler; gübre, mazot, ilaç ve işçi yevmiyeleri karşısında ağaçtaki ürünü toplamanın bile maliyeti kurtarmadığını ifade ediyor.
- Uzmanlar ve tüccarlar, tarladaki ucuzluğun market raflarına yansımadığını, bu dengesizliğin hem üreticiyi hem de tüketiciyi vurduğunu vurguluyor.
Zeytin Üreticisi Neden İsyanda ve Hasat Dönemi Neden Krizle Anılıyor?
Aydın’ın Karacasu ilçesine bağlı Esençay bölgesindeki zeytin üreticileri, bu sezon karşılaştıkları ağır ekonomik tablo nedeniyle adeta kara bir hasat dönemi geçiriyor. Üretim maliyetlerinin katlanarak artması ancak pazar fiyatlarının bu artışın çok gerisinde kalması, çiftçileri borç sarmalına soktu. Aydın’dan seslenen zeytin üreticisi Engin Girgin, yaşanan ekonomik sıkıntıların boyutunu gözler önüne sererek, ‘Bu çiftçi nereye kadar dayanacak? Her şey bitik, hiçbir şey para etmiyor’ sözleriyle feryat etti. Bölgedeki çiftçiler, günlerce emek verip yetiştirdikleri ürünlerini maliyetinin altında satmak zorunda kalmanın mutsuzluğunu yaşıyor.
Zeytin Fiyatları Ne Kadar ve Üreticiyi Hangi Borç Yükü Bekliyor?
Piyasadaki mevcut rakamlar, üreticinin sırtındaki yükün ne kadar ağır olduğunu açıkça kanıtlıyor. Kilogramı piyasada 20 ile 35 lira arasında alıcı bulan zeytinde, özellikle yağlık ürünlerin fiyatlarının 10 liraya kadar düşmesi üreticileri adeta borç yükü altında ezdi. Konuyla ilgili derin endişelerini dile getiren zeytin üreticisi Bahri Şenler, köylünün yaşadığı çaresizliği şu sözlerle özetledi: ‘Zeytinlerimizde umduğumuz pazarı bulamadık. Köylü çok perişan halde. İşçi maliyetleri, gübre maliyetleri, ilaçlama ve mazot yüksek. O yüzden köylü şu anda ağacın başındaki zeytini toplamak bile istemiyor. Zaten toplasa anca amele ve işçi parasına yetiyor. Bu yüzden buna bir çare bulunması gerekiyor. Yoksa köylü perişan halde. Adam borcunu ödeyemiyor; kredi çekmiş ödeyemiyor, traktör almış ödeyemiyor. Gidip tarlasına bakmak bile istemiyor. Zeytin anca 15 liradan başlayıp 30-35 liraya kadar çıkıyor. 30-35 lira olan da kaliteli olanı. Üretici böyle olursa batar, yani çok perişan halde.’ Bu rakamlar doğrultusunda çiftçilerin önemli bir kısmı banka kredilerini ve traktör borçlarını ödeyemez duruma gelirken, tarlalarına dahi gitmek istemediklerini dile getiriyorlar.
Türkiye Genelinde Tarım Sektörü Krizde mi? Tüccarlar Ne Diyor?
Yaşanan bu daralma sadece Aydın ile sınırlı kalmayıp Türkiye’nin dört bir yanında benzer manzaralara sahne oluyor. Denizli’nin Serinhisar ilçesinde zeytin alım satımı yapan tüccar Hasan Erdoğan, ülkenin genelindeki tarımsal üretim krizine dikkat çekerek durumun vahametini gözler önüne serdi. Erdoğan, ülkedeki genel tabloyu şu cümlelerle aktardı: ‘Tarım işi yapıyoruz, zeytini alıp satıyoruz. Şu anda artık Türkiye’de hangi mahsul olursa olsun para etmiyor. Karpuzcunun karpuzu kaldı, kavuncunun keza öyle. Elma ağaçları yere seriliyor. Zeytinin adama maliyeti 30 lirayı geçiyor ama satışı 20-25 lira görünüyor. Bu şartlarda bu insanın bu zeytini toplaması zor. Alıcı olarak markete gidiyorsun, marketteki fiyat çok yüksek. Bu sefer vatandaşın alım gücü olmuyor. Bunun önüne geçilmesi lazım ama nasıl geçilir? İnşallah devletimiz buna bir yol bulur. Bir şey kıt olduğu zaman afaki para ediyor, bu sefer vatandaş alamıyor; bol olduğu zaman çiğneniyor, üretici kepaze oluyor. Bu yıl tarımdaki hangi sektörde olursa olsun üreticilerin hepsi zararda, yani kimsenin para kazanma şansı kalmadı. Üretici ne yapsın? Şimdi bunu toplamazsa seneye ağacına bakmaz.’ Bu açıklamalar, tarım sektöründeki arz-talep dengesizliğinin hem üreticiyi hem de tüketiciyi aynı anda mağdur ettiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Zeytin ve genel tarım ürünlerindeki bu derin fiyat uçurumu ve maliyet baskısı, önümüzdeki sezonda tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından büyük soru işaretleri yaratıyor. Üreticiler devlet yetkililerinden acil destek mekanizmaları ve piyasa dengeleyici kalıcı çözümler beklerken, bu krizin çözülememesi durumunda önümüzdeki yıllarda hem tarlada ürün kalmayacağı hem de gıda enflasyonunun tüketicileri daha da zorlayacağı öngörülüyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika