İSTANBUL — İş Sanat Kibele Sanat Galerisi, Cumhuriyet’in ilk yıllarında tarım, eğitim, sanayi ve bilim alanlarında uzmanlaşmak üzere devlet bursuyla yurtdışına gönderilen “kıvılcımların” kalkınma mücadelesini ve ülkenin bağımsızlık yolundaki kadrolaşma öyküsünü gözler önüne seren “Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet’te Yurtdışı Eğitim Seferberliği” sergisini sanatseverlerin ziyaretine açtı.
- Cumhuriyetin 103’üncü yılına yaklaşırken Erken Cumhuriyet dönemi eğitim seferberliği Kibele Sanat Galerisi’nde sergileniyor.
- 29 Ekim 1924’te Maarif Vekaleti tarafından düzenlenen sınavla gençler devlet bursuyla yurtdışındaki üniversitelere gönderildi.
- Düzenleyiciliğini İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz’ün üstlendiği sergi, yurtdışı eğitim programının 1924-1954 arasındaki otuz yıllık dönemini ele alıyor.
- Sergi, 7 Mart 2027 tarihine kadar İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde ziyaret edilebilecek.
Bir Çağdaşlaşma Hamlesi: Atatürk’ün ‘Kıvılcım’ Vizyonu ve 1924 Sınavları
Cumhuriyetimizin 103’üncü yılını kutlamaya çok az kala, bu toprakların tarihine ışık tutan çok özel bir sergi hayata geçirildi. 103 yıl önce bu topraklarda kula kulluk olma dönemi sona ermiş, çağdaş ve laik Cumhuriyetin temelleri atılmıştı. Ancak devrim, kendi yeni insanlarını yaratmak istiyordu. Bu stratejik hedefin bir parçası olarak, 29 Ekim 1924’te; tarım, eğitim, savunma, madencilik, enerji, kültür ve sanat gibi kritik alanlarda nitelikli insan kaynağı yetiştirmek amacıyla dönemin Milli Eğitim Bakanlığı (Maarif Vekaleti) tarafından yurtdışına eğitim için gönderilecek gençleri belirlemek üzere kapsamlı bir sınav gerçekleştirildi. Bu sınavlarda başarılı olan azimli gençler devlet bursuyla yurtdışındaki köklü üniversitelere gönderildi. Buradaki temel amaç, edindikleri evrensel bilgi ve çağdaş deneyimi Türkiye’ye taşıyarak ülkenin geleceğini inşa edecek ve şekillendirecek öncü bir kuşak yetiştirmekti. Büyük önder Mustafa Kemal Atatürk’ün tarihi nitelikteki “Sizleri birer kıvılcım olarak gönderiyorum, alevler olarak dönmelisiniz” sözü de işte bugünlerin unutulmaz hatırasıdır. İş Sanat’ın Kibele Sanat Galerisi, tam olarak bu fedakar “kıvılcımlar”ın aziz anısını yaşatmak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla yeni sezonunu bu görkemli tarihsel seçkiyle açtı.
1924-1954 Döneminin Anatomisi: İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz’ün Küratörlüğünde Tarihe Yolculuk
Düzenleyiciliğini İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz’ün üstlendiği serginin odak noktasında, Türkiye’nin kadrolaşma ve kalkınma hamlesinin en kritik evrelerinden biri olan yurtdışı eğitim programının 1924 ile 1954 yılları arasındaki otuz yıllık dönemi yer alıyor. Serginin başlangıç noktasını, Mustafa Necati, Reşit Galip, Hasan Âli Yücel gibi dönemin öncü ve vizyoner isimlerinin yürüttüğü eğitim seferberliğinin geniş ve detaylı bir tanıtımı oluşturuyor. Bu giriş bölümünün ardından sergi, “kıvılcımlar”ın ülkenin dört bir yanından seçilerek nasıl yurtdışına gönderildiklerini, öğrenim yaşamları boyunca devlet tarafından maddi ve manevi olarak nasıl desteklendiklerini, akademik başarılarının nasıl titizlikle takip edildiğini gözler önüne seriyor. Ziyaretçiler aynı zamanda bu öncü gençlere ait özgün nesne ve belgeleri inceleme fırsatı buluyor. Kıvılcımların kişisel mektupları ve hatıratlarındaki anlatılar üzerinden, yabancı bir ülkede öğrenim görmenin zorlukları, İkinci Dünya Savaşı’nın çetin koşullarında yurda dönerek üstlendikleri tarihi sorumluluklar, genç cumhuriyetin kamu kurumlarının temel kadrolarını oluşturmaları ve sanayi, tarım, madencilik gibi hayati alanlardaki devasa yatırımlara yaptıkları paha biçilmez katkılar inceden inceye gözler önüne seriliyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tarihsel kökleri ve toplumsal kalkınma hedefiyle bugüne ışık tutan “Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet’te Yurtdışı Eğitim Seferberliği” sergisi, yalnızca geçmişin başarılarını yansıtmakla kalmıyor, aynı zamanda gelecek kuşaklara bilimin ve eğitimin gücünü hatırlatıyor. Resmi süreç ve planlamalar doğrultusunda, bu zengin tarihsel arşiv ve belge seçkisi, 7 Mart 2027 tarihine kadar İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde sanat ve tarih meraklılarının ziyaretine açık kalmaya devam edecek.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika