İSTANBUL — Türk bilim insanları, tıp dünyasında yaklaşık 150 yıldır kabul edilen ‘parathormon yalnızca paratiroid bezlerinden salgılanır’ ezberini bozan tarihi bir keşfe imza attı. Endokrin Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Erhan Ayşan ve ekibi, tiroid bezinde parathormon salgılayan yeni bir hücre tipi tanımlayarak dünya tıp literatüründe çığır açtı.
- Prof. Dr. Erhan Ayşan ve araştırma grubu, tiroid dokusu içinde parathormon salgılayan yeni bir üçüncü hücre tipini tanımladı ve görüntülemeyi başardı.
- Yapılan bu keşif, tıp fakültesi ders kitaplarında ve temel fizyoloji kaynaklarında yer alan 150 yıllık bilgiyi kökten değiştiriyor.
- Yeni hücre tipi sayesinde, başarılı tiroid ameliyatlarında paratiroid bezleri korunmasına rağmen yaşanan hormon düşüşü gizemi çözüldü.
- Elde edilen bulgular, organ koruyucu cerrahi yaklaşımını ve ‘tiroid koruyucu cerrahi’ yöntemini ön plana çıkarıyor.
Tıp Dünyasında Ne Oldu? 150 Yıllık Ezber Nasıl Bozuldu?
Tıp dünyasında geniş yankı uyandıran ve yaklaşık 150 yıllık ezberleri değiştiren tarihi bir gelişme yaşandı. Türk araştırmacılar, Endokrin Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Erhan Ayşan öncülüğünde tiroid bezinde parathormon salgılayan yepyeni bir hücre tipi tanımladı. Bugüne kadar tıp fakültesi ders kitaplarında, temel fizyoloji ve histoloji kaynaklarında tiroid bezinde yalnızca iki hücre tipinin bulunduğu kabul ediliyordu. Bu hücreler, T3 ve T4 hormonu salgılayan folikül hücreleri ile yaklaşık 150 yıl önce keşfedilmiş olan parafoliküler hücrelerdi. Yapılan bu yeni ve kapsamlı araştırma ile birlikte, tiroid dokusu içerisinde üçüncü bir hücre tipi resmen tanımlanmış oldu. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Erhan Ayşan, ‘Temel fizyoloji ve histoloji kitaplarında parathormonun yalnızca paratiroid bezlerinden salgılandığı bilgisi yer alır. Biz ise tiroid bezi içerisinde parathormon salgılayan yeni bir hücre grubunu tanımladık ve bu hücreleri görüntülemeyi başardık. Bu keşif, tıp eğitiminin temel bilgilerinden birini değiştiriyor’ diyerek durumun önemini vurguladı.
Bu Keşif Klinik Soruları ve Cerrahi Süreçleri Neden Etkileyecek?
Söz konusu keşif, tıp dünyasında uzun yıllardır net bir yanıt bulamayan bazı kritik klinik soruları da aydınlığa kavuşturdu. Başarılı tiroid ameliyatlarında paratiroid bezleri tamamen yerinde bırakılmasına rağmen bazı hastalarda parathormon düzeylerinin beklenmedik şekilde düşmesi ve tüm paratiroid bezlerinin çıkartıldığı vakalarda hormon seviyelerinin neden tamamen sıfırlanmadığı bu sayede anlaşıldı. Prof. Dr. Erhan Ayşan, tiroid dokusu ile birlikte tiroid bezi içerisindeki bu yeni hücrelerin de cerrahi süreçte etkili olmasının bu duruma net bir açıklama getirdiğini kaydetti. Elde edilen bu çığır açıcı bulguların, önümüzdeki yıllarda tiroid cerrahisinde yeni bir yaklaşım algoritmasını tartışmaya açacağı belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun özellikle organ koruyucu cerrahinin önemini bir kez daha gözler önüne serdiğini ifade ediyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Tüm tiroid bezini tamamen almak yerine sağlıklı bölümleri hastanın vücudunda bırakan ‘tiroid koruyucu cerrahi’ yönteminin, doğal hormon dengesinin korunmasındaki rolü önümüzdeki süreçte tıp otoriteleri tarafından daha detaylı ele alınacak. Bu tarihi keşfin, hem tıp eğitimindeki ders kitaplarını yeniden yazması hem de klinik pratiklerde hastaların yaşam kalitesini artıracak yeni cerrahi protokollerin geliştirilmesine öncülük etmesi bekleniyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika