İSTANBUL — Pablo Picasso’nun İspanya İç Savaşı sırasındaki sivil katliamları ve faşist yalanları gözler önüne serdiği dünyaca ünlü başyapıtı Guernica, aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen güncelliğini korurken, modern teknolojinin yıkıcı gücüne dair yaptığı erken uyarılarla bugün dahi Birleşmiş Milletler’in girişinde insanlığa ışık tutmaya devam ediyor.
- Picasso’nun Guernica tablosu, İspanya İç Savaşı’nda Bask kasabasında yaşananları ve faşistlerin kara propagandasını ifşa ediyor.
- Eser, Almanların II. Dünya Savaşı’nda kullanacağı toplu yıkım yöntemlerinin bir ön gösterimi niteliğini taşıyor.
- Tablonun merkezindeki ampul, modern teknolojinin ilerlemeyi değil, aksine bir ölüm makinesine dönüşmesini simgeliyor.
Sanatın Tanıklığında Tarisel Bir Kırılma: Guernica Katliamı ve Yalanlar
Tarih boyunca sanat, toplumsal olayların ve insanlık dramlarının en güçlü tanıklarından biri olmuştur. Aklıma ilk Guernica geldi; Picasso’nun o ünlü tablosu. Ressamın, İspanya İç Savaşı’nda Guernica isimli alakasız bir Bask kasabasında, Almanların 2. Dünya Savaşı’nda sahneye koyacakları toplu yıkım yöntemlerinin ön gösterimini sunduğu eser, adeta bir dünya klasiğidir. Neredeyse geçen bir yüzyıla meydan okuyan yapıt, faşistlerin, “Bask cumhuriyetçileri” için ortaya attıkları “Bunlar kendi kendilerini tutuşturuyor” yalanlarını ifşa amacıyla yaratılmıştır. Dönemin “omerta” ortamını kıran ve farkındalık yaratan eserin zamanı aşan can alıcı mesajı, Guernica’nın bugün bile BM’nin girişinde devasa kopyasıyla temsil edilmesine yol açmaktadır. Picasso, tablosuyla “insanlığın ilerlemesi” olarak görülen “teknoloji”nin, o güne değin görülmemiş şekliyle bir “ölüm makinesi”ne çevrilmesini betimlemiştir.
Sivil Kırımın Sıradanlaştırılması ve Laboratuvar Olarak Kullanılan Coğrafyalar
Guernica’daki pazar yerinde kadın, erkek, çoluk, çocuk ayırt etmeksizin katledilen insanlar, sivil katliamın sıradanlaştırılması ve normalleştirilmesinin sanat eliyle belgelenen ilk örneğini teşkil eder. Picasso, “Guernica” ile “kitlesel kıyım mekanizma”sını ilk kez görünür kılmış, uluslararası kamuoyunca önemsiz görülen “Guernica”nın Naziler tarafından bir “laboratuvar” gibi kullanıldığını dünya âleme iletmiştir. Tutuşan duvarları, alev alan hayvanları ve çiçekleri, parçalanmış bedenleri tuvale taşıyan tablonun merkezinde ise düşündürücü bir unsur olarak ampul yer almaktadır. Modern teknolojiyi ve insanlığın ilerlemesini temsil etmek yerine, “yıkım”la özdeş hale dönüşen bu ampul; ileride “gaz odaları” ve “toplama kampları” şekline bürünecek olan bilimsel bir ölüm sistematiğinin de en net ön uyarısı niteliğindedir.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak Picasso’nun Guernica tablosu, geçmişin acı dolu karanlık hatıralarını bugüne taşıyan evrensel bir uyarı çanıdır. Sivil katliamların ve teknolojik yıkımın önlenmesi adına sanatın evrensel dilinden süzülen bu tarihi miras, gelecek nesillere barışın ve insan haklarının korunması hususunda rehberlik etmeyi sürdürecektir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika