İSTANBUL — Küresel iklim krizinin faturasını bireysel tasarruf çağrıklarıyla halka kesen siyasi iktidarların aksine, Oxfam’ın yayımladığı “Disaster Divide” (Afet Uçurumu) raporu, asıl yıkıcı sorumluluğun dünyanın en zengin yüzde 0.1’lik dilimini oluşturan milyarderlerde ve dev şirketlerde olduğunu gözler önüne serdi. Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın “Isıyı azalt” çağrıları tartışılırken, en zenginlerin tüketim ve yatırımlarıyla yarattığı ekolojik yıkımın boyutu tüm çıplaklığıyla belgelendi.
- Dünyanın en zengin yüzde 0.1’lik kesimi (yaklaşık 8 milyon kişi), en yoksul 3.5 milyar insanın toplamından daha fazla karbon salımına yol açıyor.
- Dünyadaki özel jetlerin tamamının yalnızca iki saniyede ürettiği karbon salımı, en yoksul yarıdaki bir bireyin bir yıllık salımını aşıyor.
- En zengin 1000 milyarderinin şirket yatırımlarının karbon salımı 2025 yılında 486 milyon tona ulaştı ve bu yatırımların yüzde 71’i fosil yakıt sektöründe.
- Afet sonrası toparlanma piyasasının büyüklüğünün 2029 yılına kadar 70 milyar dolardan 92 milyar dolara çıkması bekleniyor.
İklim Krizinin Faturası Kime Kesiliyor: Halk mı, Milyarderler mi?
Küresel iklim krizi derinleşirken, siyasi iktidarların krizi yönetme biçimi ve sorumluluğu paylaşma stratejileri kamuoyunda büyük tartışma yaratıyor. Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, zirveye özel bir şarkı ve tanıtım klibi yayımlayarak dikkat çeken bir adım attı. Bakan Murat Kurum, klibi sosyal medya hesabından “Tek dünya, tek çağrı, Let’s COP” ifadeleriyle paylaşırken, hazırlanan şarkıda vatandaşlara “Isıyı azalt, dereceyi düşür” çağrısı yapıldı. İktidarın halkı ‘bilinçlendirmek’ ve iklim krizine karşı harekete geçirmek amacıyla yaptığı çağrılar bunlarla sınırlı kalmıyor. Daha önce, mayıs ayında düzenlenen Sıfır Atık Festivali’nde Emine Erdoğan da benzer bir vurgu yaparak, “Daha yaşanabilir bir dünya için tüm vatandaşları bu dönüşüm hareketinin bir parçası olmaya davet ediyorum” demişti. Siyasi iktidar, iklim krizine karşı önlem almayı ve bireysel fedakarlıkta bulunmayı birincil görev olarak halkın sırtına yüklerken, uluslararası araştırma kuruluşlarının yayımladığı raporlar gerçeğin çok daha farklı olduğunu kanıtlıyor.
Oxfam Raporu Ne Diyor? En Zenginlerin Karbon Salımı Gerçeği
Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam tarafından yayımlanan Disaster Divide (Afet Uçurumu) raporu, iklim krizinin asıl faillerinin kimler olduğunu rakamlarla gözler önüne seriyor. Rapora göre, dünyanın en zengin yüzde 0.1’lik kesimini oluşturan yaklaşık 8 milyon insan, tüketim alışkanlıklarıyla en yoksul 3.5 milyar insanın toplamından daha fazla karbon salımına yol açıyor. Bu ayrıcalıklı grubun bireysel olarak sıcak hava dalgalarına katkısı ise en yoksul yüzde 50’lik dilimde yer alan bir kişinin yaklaşık 400 katına ulaşıyor. Raporun en çarpıcı ve eşitsizliği gözler önüne seren detaylarından biri ulaşım alanında yaşanıyor: Dünyadaki özel jetlerin tamamının yalnızca iki saniyede gerçekleştirdiği karbon salımı, en yoksul yarıdaki bir vatandaşın bir yıllık karbon salımını tamamen aşıyor. Ayrıca en zengin yüzde 1’lik kesimin 1990 yılından bu yana küresel ısınmanın yüzde 20’sinden sorumlu olduğu aktarılırken, bu kesimin bir yıllık emisyonlarının gelecek yüzyılda aşırı sıcaklıklar nedeniyle 1.9 milyon ek ölüme yol açabileceği hesaplanıyor.
Şirket Yatırımları ve İklim Adaletsizliği Nasıl Şekilleniyor?
Yaşanan küresel iklim krizini doğuran faktörler yalnızca milyarderlerin lüks bireysel tüketimleriyle sınırlı kalmıyor. Oxfam raporu, dünyanın en zengin 1000 milyarderinin devasa şirket yatırımlarını da mercek altına alıyor. Yapılan hesaplamalara göre, söz konusu milyarderlerin şirket yatırımlarıyla bağlantılı karbon salımı 2025 yılında 486 milyon tona ulaştı. Daha da vahimi, bu devasa yatırımların yüzde 71 gibi çok büyük bir oranının petrol, gaz ve kimya gibi iklim sistemi üzerinde en yıkıcı etkiye sahip sektörlerde yoğunlaşmasıdır. İklim krizinin oluşumunda sınıfların ve sermaye sahiplerinin rolü kesinlikle eşit olmadığı gibi, krizin yarattığı sonuçlar da toplumsal sınıflar arasında eşit paylaşılmıyor. Rapor, trajik bir biçimde, afet sonrası toparlanma piyasasının yıllık büyüklüğünün 2029 yılına kadar 70 milyar dolardan 92 milyar dolara yükselmesinin beklendiğini ortaya koyuyor. Yani iklim krizinin yarattığı yıkım birileri için yeni bir kâr kapısı ve pazar haline getiriliyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, Oxfam raporu ve resmi süreçler birlikte değerlendirildiğinde, iklim krizinin çözümünün yalnızca bireysel tasarruf çağrılarıyla ve halka yüklenen sorumluluklarla sağlanamayacağı netleşmektedir. Önümüzdeki dönemde Antalya’da gerçekleştirilecek COP31 zirvesi ve uluslararası iklim politikalarında, bireysel atık yönetiminin ötesine geçilerek, milyarderlerin aşırı tüketimi, özel jet emisyonları ve fosil yakıt yatırımlarını hedef alan küresel bağlayıcı düzenlemelerin yapılması beklenmektedir. Aksi takdirde, iklim krizinin faturasını yoksul kitlelerin ödemeye devam edeceği ve afet kapitalizminin büyüyeceği öngörülmektedir.
Kaynak: Evrensel