2 Kasım 2026, Pazartesi
Nûçe

Bîranîna Li Ser Çermê Jinên Mezopotamyayê: Hunerê Deqê

📰 KAPSAMLI RAPOR

AMED — Li axa Mezopotamyayê ku bi sedsalan e li ser çermê jinan heye û di heman demê de wekî duayek, şifa û nîşaneya nasnameyê tê zanîn hunera doveya kevneşopî ya “deq”, di demekê de ku ber bi jibîrkirinê ve diçû, ji nû ve şîn dibe. Nûçe: Veli Baltacı

📌 Serhêlên Girîng:

  • Hunera deqê ku bi sedsalan e li ser çermê jinên Mezopotamyayê heye, wekî duayek, şifa û nîşaneya nasnameyê tê qebûlkirin.
  • Rojnamevan û îcracmkara hunera kevneşopî Fatma Temel balê dikişîne ser ku ev mîrasa kûr ji nû ve tê jiyandin.
  • Fatma Temel ku pênc sal in li Amedê xebatên atolyeyê dimeşîne, ev huner bi pêvajoyeke çavdêrî û lêkolînê gihandiye asta profesyonel.

Şopa Mîraseke Kevneşopî: Deq

Bi sedsalan e li ser axa Mezopotamyayê li ser çermê jinan heyî, wekî duayek, şifa û nîşaneya nasnameyê di nava pozîsyoneke kevneşopî de ye. Nûçe ji aliyê Avaşîn Yılmaz ve hatiye amadekirin, lê belê Şaredarîya Bajarê Girdî ya Amedî (Daîreya Karanê Kultur Hunerî) Amed de yew konsêrê Zazakî organîze kerd û her wiha yew dewa girêdayeya qezaya Dara Hênî ya Çewlîgî de bi ameyîşê payîzî arêdayîşê gozan dest pêkerd, xebata ke saetanê sibayî hatîye destpêkirin. Hunera deqê ya ku bi sedsalan e hebûna xwe diparêze, tevî ku rûbirûyê jibîrkirinê mabû, niha ji nû ve tê vejandin. Rojnamevan û îcracmkara hunera kevneşopî Fatma Temel bi vê mîrasa kûr re, xebatên atolyeyê û cihê wê yê di bîra jinan de bi kûrî hate axaftin.

Serpêhatiya Fatma Temel û Xebatên Atolyeyê

Li Amedê pênc sal in ku çalakiyên xwe yên atolyeyê didomîne, Fatma Temel diyar dike ku serpêhatiya wê ya deqê di sala 2017an de, gava ku hîn 16-17 salî bûye bi dîtina sembolên razdar ên li ser çermê jinên gundê xwe û dapîra xwe û bi neqşandina wan a li ser bedena xwe bi xwe re dest pê kiriye. Bi tevahî bi rêbaza ceribandin-şabûnê û bi rêberiya teorîk a jinên pîr pratikên xwe yên ewil xistine meriyetê, Temel tîne ziman ku bi demê re ev kevneşopî veguherandiye sehayeke lêkolînê ya cidî. Temel, pêvajoyê bi van gotinan tîne ziman. Dema ku çû Amedê, bala xwe daye ser eleqeya mezin a ciwanên ku ji vê hunerê re nîşan didin û bi vî rengî karê xwe biriye asteke profesyonel. Îro Temel ne tenê atolyeyan bi rê ve dibe, di heman demê de di xebatên ku bi hevparî bi komeleyên jinan re li dar dixe de, hunera deqê bi gavên teorîk û pratîkî ji nifşên nû re derbas dike.

Pêşeroja Bûyeran

Pêşketinên nû nîşan didin ku hunera deqê ya li Mezopotamyayê bi xebatên parastinê û atolyeyên nû yên Fatma Temel û parvekirina bi komeleyên jinan re, dê di nav nifşên nû de bêtir were naskirin û parastin.

Çavkanî: Botan Times

Şîroveyek Binivîse