ANKARA — Anayasa Mahkemesi (AYM), mülga Çalış Belediyesi’ndeki eksik maaş ödemelerinin tahsili için başlatılan icra takiplerinin Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile düşürülmesinin ardından idari yargıda açılan davaların “süre aşımı” gerekçesiyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirdi.
- Mülga Çalış Belediyesi’nde 2002-2014 yılları arasında görev yapan memurların eksik maaş ve faiz alacakları için başlattığı icra takipleri KHK ile düşürüldü.
- Belediyenin tüzel kişiliğinin kaldırılmasıyla borçlar Haymana Belediye Başkanlığına devredildi, ancak icra takipleri 694 sayılı KHK gereğince iptal edildi.
- İdare mahkemelerinin icra takibi tarihlerini baz alarak verdiği ‘süre aşımı’ ret kararları Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali sayıldı.
- Yüksek Mahkeme, bu uygulamanın mülga belediyelerdeki memurların hak arama yollarını tıkadığını ve mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini tescilledi.
İcra Takiplerinden KHK İptaline Uzanan Süreç
Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararının detaylarına göre, tüzel kişiliği sonradan kaldırılan Çalış Belediyesinde 2002-2014 yıllarında görev yapan bazı memurlar, çeşitli aylara ilişkin ödenmeyen maaş alacakları ile faiz alacakları toplamının tahsili amacıyla 2014 yılında ilgili belediye aleyhine ilamsız icra takipleri başlattı. Bu hukuki süreç devam ederken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı; tüm taşınır ve taşınmazları ile alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına devredildi. Bu devir işlemi nedeniyle Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu sıfatıyla kaydetti ve ilgili borçların ödenmesi gerektiğini resmen bildirdi. Ancak belediyenin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların başlattığı yargı sürecinden sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereğince icra takiplerinin düşmesine karar verdi. Böylece memurların alacaklarını icra yoluyla tahsil etme imkanı aniden ortadan kaldırılmış oldu.
İdari Yargıda ‘Süre Aşımı’ Engeli ve AYM’ye Bireysel Başvuru
İcra takibinin KHK ile düşmesi üzerine mağdur olan davacı memurlar haklarını aramak için idare mahkemesinde dava açmak zorunda kaldı. Yerel idare mahkemelerince, başvurucuların icra takibi başlattıkları tarihler idareye başvuru tarihi olarak kabul edildi. Bu tarihe göre süresinde talep edilen alacakları varsa ödenmesine, ancak bu tarihe göre süresinde olmayan alacaklar için açtıkları davaların ise süre aşımına uğradığına hükmedildi. Söz konusu kararların istinaf ve temyiz süreçlerinden geçerek kesinleşmesi sonrası davacı memurlar, adil yargılanma ve hak arama hürriyetlerinin zedelendiği gerekçesiyle hak ihlali iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Yüksek Mahkeme, yaptığı inceleme neticesinde idari yargının süre aşımı gerekçesinin hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmadığına ve bireylerin hak arama özgürlüğünü imkansız kıldığına kanaat getirdi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Anayasa Mahkemesi’nin verdiği bu emsal niteliğindeki ihlal kararı, Türkiye genelinde benzer mağduriyetler yaşayan ve KHK düzenlemeleri nedeniyle hak alacakları askıda kalan binlerce memur ve kamu görevlisi için yeni bir hukuki yolun açılmasını sağlayacak. Kararın ardından idari yargı mercilerinin benzer dosyalarda daha kapsayıcı ve hak odaklı kararlar vermesi beklenirken, hukukçular bu gelişmenin mülga kurum borçlarıyla ilgili süregelen ihtilaflarda dönüm noktası olacağını vurguluyor.
Kaynak: BirGün Manşet