PARİS — Arnavutluk’tan İtalya ve Fransa’ya kadar uzanan coğrafyada yüz binlerce insanın sokaklara dökülmesi, Avrupa genelinde derin sarsıntılara yol açarken; Fransa’daki iç savaşı körükleyen koşullar, artan konut fiyatları, düşen ücretler ve çökmüş sosyal güvenlik ağı gibi kronikleşmiş toplumsal sorunlarla tüm kıtayı tehdit etmeyi sürdürüyor.
- Fransa’daki banliyölerde (Banlieue) eğitim hakkı, yetersiz binalar ve öğretmen atamaları için öğrenciler sokaklara döküldü.
- Avrupa genelinde ülkeden ülkeye protesto tetikleyicileri farklılık gösterse de alttaki yapısal krizler evrensel bir nitelik taşıyor.
- Vijay Prashad’ın analizine göre; Fransa’nın savaş ve kemer sıkma politikalarına bağlılığı, umutsuzluk ve moral bozukluğu dalgalarını tetikliyor.
- Fransız müesses nizamının resmi ‘universalizm’ ideolojisi arkasına gizlediği ırkçılık ve kamu hizmetlerindeki çöküş, krizin temelini oluşturuyor.
Avrupa’yı Sarsan Ortak Kriz: Artan Fiyatlar ve Çöken Sosyal Ağlar
Fransa’daki iç savaşı körükleyen koşullar, yalnızca bu ülkeyle sınırlı kalmayıp Arnavutluk’tan İtalya’ya ve Fransa’ya kadar yüz binlerce insanın sokaklara çıktığı Avrupa’nın dört bir yanında da derin sarsıntılar yaratmaktadır. Her ülkede protestoları tetikleyen kıvılcım veya olay birbirinden farklı görünse de, altta yatan temel toplumsal sorunlar tamamen aynıdır: Artan konut fiyatları, düşen reel ücretler ve tamamen çökmüş olan sosyal güvenlik ağı. Uzmanların ve saha gözlemcilerinin hemfikir olduğu üzere, bu tür kitlesel protestoların önümüzdeki dönemde de devam etmesi kaçınılmazdır. Avrupa’nın savaş ve kemer sıkma politikalarına olan sarsılmaz bağlılığı karşısında kolay bir çıkış yolu bulamayan geniş halk kitlelerinin yaşadığı umutsuzluk ve derin moral bozukluğu dalgaları, her geçen gün giderek daha da yükselmektedir. Counterpunch.org için kaleme aldığı değerlendirmelerde Vijay Prashad’ın da dikkat çektiği gibi, bu yapısal krizler kıta genelinde siyasi istikrarı tehdit eden en büyük unsurlar arasında yer almaktadır.
Banliyölerin Çığlığı: Eğitim, Irkçılık ve Adalet Talebi
Paris’in banliyölerinde (Banlieue) hareketlilik en üst seviyeye ulaşmış durumdadır. Buradaki öğrenciler, yalnızca sınıflarına acilen öğretmen atanması, bütün sınıf arkadaşlarına yetecek kadar sıra bulunması ve devletin eğitime uygun modern okul binaları inşa etmesi gibi en temel insani haklar için sokaklara çıkmıştır. Banlieue olarak adlandırılan bu banliyöler, Fransa’nın çoğunlukla eski sömürgelerinden gelen beyaz olmayan topluluklardan oluşan yoksul işçi sınıfının yaşadığı, adeta birer sosyal depolama alanı konumundadır. Fransız müesses nizamı, resmi ‘universalisme’ (cumhuriyetçi evrenselcilik) ideolojisinin doğruluğundan o kadar kesin bir şekilde emindir ki, toplumsal bir gerçeklik olan ırkçılık hakkında konuşmaktan ve yüzleşmekten kaçınmaktadır. Oysa devletin (ve özel olarak polisin) uygulamaları ile aşırı sağ partilerin yükselen söylemleri gerçeğin ta kendisidir. Banliyölerdeki kamu hizmetlerinin her geçen gün giderek kötüleşmesi, beyaz olmayan Fransızlara ait hakların sistematik biçimde ellerinden alındığını açıkça göstermektedir. Tam da bu nedenle, her birkaç yılda bir banliyölerdeki genç nesiller adalet talebiyle yeniden ve daha gür bir sesle sokaklara çıkmaktadır.
Küresel Öfkenin Merkezi: Fransa’nın Dört Bir Yanına Yayılan Eylemler
Banliyölerde yerel bir hareket olarak başlayan bu dinamik süreç, kısa süre içinde çok daha geniş bir boyuta evrilmiştir. Fransız müesses nizamının ücretlerin düşmesine ve hayat pahalılığının tırmanmasına yönelik kayıtsız tutumuna, İsrail’in Filistinlilere karşı yürüttüğü soykırıma, Fransa’nın Ukrayna’ya yönelik giderek artan askeri desteğine ve nihayetinde tüm kamu hizmetlerinin içine sürüklenip çöktüğü yapısal krize karşı biriken daha derin ve büyük bir öfkeden güç alan hareket, Fransa’nın dört bir yanına hızla yayılmıştır. Bütün bu tepkilerin ve yükselen kitlesel taleplerin arkasında ulusal geleceği ilgilendiren devasa bir soru yatmaktadır: Modern Fransa Cumhuriyeti, kendi gençliğine nasıl bir gelecek sunmaktadır?
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak; Fransa’da banliyölerden başlayarak ülkenin dört bir yanına yayılan bu toplumsal patlama, sadece ekonomik bir hoşnutsuzluğun değil, aynı zamanda devlet politikalarının, ırkçılık algısının ve adaletsizliklerin derinlemesine sorgulandığı tarihsel bir kırılma noktasıdır. Avrupa genelindeki kemer sıkma ve savaş politikalarının yarattığı çıkmazlar karşısında, Fransa Cumhuriyeti’nin gençlerine ve işçi sınıfına yönelik üreteceği kalıcı politikalar, ülkenin yakın gelecekteki iç barışının ve toplumsal istikrarının kilit taşı olacaktır.
Kaynak: BirGün Manşet