ANKARA — Rekabet Kurumu, haber kuruluşlarının içeriklerini yapay zeka sistemlerinde kullanmaya zorlayan teknoloji devi Google hakkında resmi soruşturma başlatırken, yayıncıların haklarını korumak amacıyla kritik bir geçici tedbir kararına imza attı.
- Google’ın ‘Yapay Zeka Önizlemeleri’ ve ‘Yapay Zeka Modu’ özellikleri rekabet ihlali şüphesiyle 4054 sayılı Kanun kapsamında incelemeye alındı.
- Alınan geçici tedbir kararıyla, haber yayıncıları içeriklerini yapay zeka sistemlerine dahil etmeye zorlanamayacak ve görünürlük riskiyle karşılaşmayacak.
- Reuters Enstitüsü verilerine göre, arama motorlarından haber sitelerine yönelen trafiğin önümüzdeki üç yılda yüzde 43 azalması bekleniyor.
- Türkiye’deki pek çok bağımsız medya kuruluşu, Mart 2025’teki ortak açıklamalarıyla Google servislerindeki trafik düşüşüne dikkat çekerek Kurum’u göreve çağırmıştı.
Yapay Zeka Özellikleri ve 4054 Sayılı Kanun Kapsamındaki İnceleme
Dijitalleşen dünyada haberin ve medyanın geleceği, teknoloji devlerinin pazar hakimiyeti ile bağımsız yayıncıların hak mücadelesi arasında kritik bir eşikten geçiyor. Bu bağlamda, Rekabet Kurumu tarafından atılan yeni adım sektörel dinamikleri kökten sarsmaya aday görünüyor. Soruşturma, Google Arama hizmeti kapsamında sunulan ‘Yapay Zeka Önizlemeleri’ (AI Overviews) ve ‘Yapay Zeka Modu’ (AI Mode) özelliklerini kapsıyor. Kurum, söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6’ncı maddesini ihlal edip etmediğini detaylı bir şekilde inceleyecek. Bilindiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un ilgili 6’ncı maddesi, pazarda bir veya birden fazla teşebbüsün sahip olduğu hakim durumu kötüye kullanmasını kesin bir şekilde yasaklıyor. Google’ın pazar gücünü arkasına alarak haber ekosistemini kendi yapay zeka modellerini beslemeye zorlayıp zorlamadığı bu hukuki çerçevenin odağında yer alıyor.
Geçici Tedbir Kararı ve Medya Sektörünün Hak Mücadelesi
Yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurumu tarafından çok önemli bir geçici tedbir kararı da alındı. Alınan bu geçici tedbir kararıyla Google’ın haber kuruluşlarını içeriklerini yapay zeka sistemlerinde kullanmaya zorlamasının önüne geçilmesi ve yayıncıların içeriklerinin kullanımına tamamen özgürce karar verebilmesi hedefleniyor. Buna göre Google, haber yayıncılarını içeriklerini yapay zeka sistemlerine dahil etmeye zorlayamayacak. Yayıncılar, içeriklerinin yapay zeka tarafından oluşturulan özetlerde kullanılıp kullanılmayacağına, arama sonuçlarındaki görünürlüklerini kaybetme riskiyle karşılaşmadan karar verebilecek. Ayrıca Google’ın içerik kullanımı ve ücretlendirme konusunda medya kuruluşlarına eşit, şeffaf ve ayrımcı olmayan sözleşme koşulları sunması da öngörülüyor. Google’ın ‘Yapay Zeka Önizlemeleri’ özelliği, arama sonuçlarının üst bölümünde kullanıcılara yapay zeka tarafından oluşturulan özet yanıtlar sunarken, ‘Yapay Zeka Modu’ kullanıcıların arama motoruyla çok daha kapsamlı sorgulamalar yapmasına ve yanıtlar almasına imkan tanıyor. Bu durum, haberciliğin temel ekonomik modelini doğrudan tehdit ediyor.
Sektördeki bu kaygılar somut verilerle de destekleniyor. Reuters Enstitüsü’nün 2026 tarihli Gazetecilik, Medya ve Teknoloji Trendleri ve Öngörüleri raporuna göre, önümüzdeki üç yılda arama motorlarından haber sitelerine yönelen trafiğin yüzde 43 azalması bekleniyor. Raporda ayrıca 2 bin 576 haber sitesinin organik arama trafiğinin Kasım 2024-Kasım 2025 döneminde yüzde 33 gerilediği açık bir şekilde belirtiliyor. Türkiye özelinde ise Diken, Artı Gerçek, BirGün, Ekonomim, Gazete Pencere, Kısa Dalga, Medyascope, T24 ve İlke TV, Mart 2025’te yayımladıkları ortak açıklamayla Google’ın Keşfet ve Haberler servislerinden gelen trafiğin bazı haber sitelerinde ciddi ölçüde azaldığını duyurmuştu. Bu tarihi süreçte haber kuruluşları, Google’ın uygulamalarının yayıncılar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekerek Rekabet Kurumu’nu acilen göreve çağırmıştı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Rekabet Kurumu’nun başlattığı bu kapsamlı soruşturma ve aldığı geçici tedbirler, Türkiye’deki medya sektörü ile küresel teknoloji devleri arasındaki ilişkilerde yeni bir dönüm noktası oluşturuyor. Önümüzdeki süreçte Google’ın atacağı adımlar ve Kurum’un nihai kararı, hem dijital haberciliğin sürdürülebilirliği hem de telif ve içerik haklarının geleceği açısından belirleyici olacak.
Kaynak: Evrensel