RİO DE JANEİRO — Üç hafta önce “Brezilya’da oyun bitmedi” tahliliyle yola çıkan süreç, halkın sandıktaki iradesiyle taçlandı; ilk turun ardından dezavantajlı görülen sol lider Luiz Inácio Lula da Silva, ikinci turda rakibi Jair Bolsonaro’yu geride bırakarak Brezilya’nın yeni devlet başkanı seçildi ve küresel aşırı sahilere ağır bir darbe indirdi.
- Lula da Silva, ilk turda geride kaldığı seçimi ikinci turda yüzde 51,79 oy oranı ve 64,26 milyon oyla kazandı.
- Seçime katılım oranı ilk turdaki yüzde 78,92’den yüzde 80,78’e yükselirken, yaklaşık 3 milyon seçmen daha sandığa gitti.
- İlk turda rakibinin 2,22 milyon oy gerisinde kalan Lula, ikinci turda 4,43 milyonluk devasa bir fark elde etti.
- Bu tarihi zafer, yalnızca Brezilya iç siyasetini değil, aynı zamanda küresel aşırı sağa ve Washington’un Latin Amerika’daki hegemonyasına karşı kazanılmış büyük bir direncin simgesi oldu.
Sandıktaki Büyük Değişim ve Anketlerin Yanılgısı
Üç hafta önce bu sayfalarda “Brezilya’da oyun bitmedi” demiştik. İlk turun ardından Lula’nın yenilgisini, Amazonların yıkımını ve Latin Amerika’nın teslimiyetini peşinen ilan eden yorumlara karşı, önümüzdeki haftalarda ne yapılacağının önemine dikkat çekmiştik. Lula’nın acil ihtiyacı, mevcut desteğini korurken ilk turda ulaşamadığı ya da desteğini kaybettiği kesimlerle yeniden bağ kurabilmekti. Üç hafta sonra sandıktan çıkan sonuç, bunun kesinlikle mümkün olduğunu gösterdi: Lula, ilk turda geride kaldığı seçimi ikinci turda kazanmayı bildi. Kamuoyu araştırma kuruluşlarının ikinci tur anketlerinde başlangıçta Bolsonaro lehine yüzde 52-48 olan dağılım, 22 Ekim’de yüzde 50-50’ye gelmişti. Seçim arifesindeki son araştırmada ise Bolsonaro yüzde 51, Lula yüzde 49 görünüyordu. İki puanlık hata payı içindeki bu sonuçlar başa baş bir yarışa işaret ederken, sandık verileri durumun tamamen farklı olduğunu kanıtladı.
Milyonların Katılımı ve Rekor Oy Farkı
Sandık açıldığında Lula’nın üstünlüğü tüm netliğiyle ortaya çıktı. Lula, ikinci turda yüzde 51,79’la 64,26 milyon oya ulaşırken, mevcut lider Jair Bolsonaro yüzde 48,21’de ve 59,83 milyon oyda kaldı. İkinci turda seçimlere katılım oranı yüzde 78,92’den yüzde 80,78’e yükseldi. Bu veri, sandığa yaklaşık 3 milyon kişinin daha gittiğini gösterdi. Boş ve geçersiz oyların azalması da sürece eklenince, geçerli oy sayısı yaklaşık 4,8 milyon arttı. Sonuçta ilk turda 2,22 milyon oy geride olan Lula da Silva, bu kez 4,43 milyon farkla sandıktan zaferle çıktı. Bolsonaro’nun oyları sayısal olarak artış gösterse de bu oran zafer için yeterli olmadı. Dolayısıyla ikinci tur, ilk turdaki oyların iki aday arasında sadece yeniden paylaşıldığı bir seçim olmanın ötesine geçerek kitlelerin tercihlerindeki köklü değişimi gözler önüne serdi.
Aşırı Sağa ve Washington’un Hegemonyasına Karşı Tarihi Darbe
Lula’nın elde ettiği bu tarihi zafer, yalnızca Brezilya sınırları içinde kalmadı; küresel ölçekte aşırı sağa ve Washington’un Monroe Doktrini’ni dayatarak Latin Amerika’daki hegemonyasını yeniden tesis etme çabalarına indirilmiş en sert darbe niteliği taşıdı. İlk turdaki zorlu ve dezavantajlı tablonun ardından gelen bu büyük kazanım; sokağa dökülen yüz binlerce kitlelerin, Trump yönetiminin bölgesel siyasi manevralarına, Meta’nın algoritmik manipülasyonlarına ve hatta ikinci turda oy verme gününde toplu taşımanın durdurulması gibi aşırı sağın anti-demokratik engellemelerine karşı sergilediği muazzam kitlesel seferberlik sayesinde mümkün oldu. Latin Amerika halkları bu direnişle, Bolsonaro hanedanlığının temsil ettiği dar oligarkların çıkarlarına, Amazon ormanlarının talanına karşı net bir duruş sergiledi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Brezilya’da sandıktan çıkan bu sonuç, ülkenin sadece iç politikasında değil, aynı zamanda dış ilişkilerinde de yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Amazonların korunmasından sosyal adalete kadar geniş bir reform vadeden Lula da Silva’nın önümüzdeki dönemde hem ulusal uzlaşıyı sağlaması hem de küresel aktörlerle yeni bir denge kurması bekleniyor.
Kaynak: BirGün Manşet