İSTANBUL — Türkiye’nin köklü basın ve aydınlanma geleneğinin simgesi olan Cumhuriyet Kitap Dergisi, 29 Ekim 2026 tarihli ve 1915 sayılı özel sayısı ile okurlarıyla buluşuyor. Ömrünü eğitime, aydınlanmaya adayan, Atatürk’e iş ve ülkü arkadaşı olan bir devrimci, Türk Spartakisti Nafi Atuf Kansu’nun kapağa taşındığı bu özel sayıda, Öner Yağcı’nın kaleme aldığı kapsamlı yazı Türk eğitim tarihine ışık tutuyor. Gazetemiz Cumhuriyet ile birlikte yarın okurlarla buluşacak olan bu özel sayı, her perşembe olduğu gibi edebiyat ve düşünce dünyasına zengin bir katkı sunmaya hazırlanıyor.
- Cumhuriyet Kitap Dergisi 1915. sayısı ile 29 Ekim 2026 tarihinde gazetemiz Cumhuriyet ile birlikte okurlarla buluşuyor.
- Ömrünü Türk eğitim devrimine ve aydınlanma mücadelesine adayan Nafi Atuf Kansu, Öner Yağcı’nın kaleme aldığı yazıyla derginin kapağında yer alıyor.
- Cevat Dursunoğlu’nun ‘yeni rejimin ilk meslek adamı olarak’ nitelendirdiği Nafi Atuf Kansu, Cumhuriyetin ilk eğitim müsteşarı olarak tarihe geçti.
- İsmail Hakkı Baltacıoğlu’nun ‘Meşrutiyet’ten bu yana kültür tarihimizin tanıyabildiği en büyük mütefekkirlerimizden biri’ şeklinde tanımladığı Kansu, Atatürk’ün en yakın ülkü arkadaşlarından biriydi.
Eğitim ve Toplumsal Sorunların Öncüsü: Nafi Atuf Kansu Kimdir?
Eğitim ve toplumsal sorunlara duyduğu derin ilgiyle bilinen, bir Türk Spartakisti olarak Ulusal Kurtuluş Savaşı’na katılan Nafi Atuf Kansu (1891 – 1949), 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı vesilesiyle yayımlanan özel sayımızın kapağında başköşede yer alıyor. Kansu, Cumhuriyetin büyük eğitim devriminin mimarı olan sarsılmaz bir öncüydü. Yaşamı boyunca çeşitli okullarda öğretmenlik ve yöneticilik görevlerini üstlenen Kansu, aynı zamanda Hâkimiyet-i Milliye gazetesinin ilk yazı işleri müdürlüğünü yürüterek basında da öncü bir rol oynadı. Türk Eğitim Derneği’nin (TED) kurucu başkanlığını üstlenen, Halkevleri ve Ülkü dergisi yöneticilikleriyle toplumsal aydınlanma hareketinin merkezinde yer alan Kansu, çok yönlü bir entelektüeldi. Yurttaş bilinciyle dolu kuşakların yetişmesini amaçlayan eğitim felsefesi temellerinin atıldığı o kritik dönemde, Cevat Dursunoğlu’nun ‘yeni rejimin ilk meslek adamı olarak’ eğitime girdiğini belirttiği, Cumhuriyetin ilk eğitim müsteşarı unvanını taşıyordu.
Devrimci Siyasi Desteğin ve Fikir Dünyasının Derinlikleri
Eğitim ve kültür alanında cumhuriyet tarihinin en büyük atılımlarının yaşandığı dönemde Nafi Atuf Kansu, siyasal desteğiyle Hasan-Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç’un her zaman yanında duran kararlı bir devrimci siyasetçiydi. Eğitimi yalnızca yaşamakla kalmayan, eğitimin hemen her konusu üzerine derinlemesine düşünceler üreten Kansu; bu birikimini dergilerdeki makaleleriyle, yayımladığı eserleriyle ve kitaplarıyla gelecek kuşaklara aktardı. Yöneticiliği, öğretmenliği ve örgütçülüğünün yanı sıra üretken bir yazar ve dergici olarak da milli eğitime eşsiz katkılarda bulundu. Dönemin tanınmış fikir adamlarından İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Kansu’nun bu saygın çabasını şu anlamlı sözlerle değerlendirmiştir: ‘Nafi Atuf Kansu’yu öğretmen, pedagoji yazarı diye anlamaya çalışmak, onu hiç anlamamaktır. Meşrutiyet’ten bu yana kültür tarihimizin tanıyabildiği en büyük mütefekkirlerimizden biri. Rahmetli birçokları gibi ünlü bir kimse değildi. Ancak ün başkadır, değer başkadır.’ Bu değerlendirme, Kansu’nun Türk düşünce ve kültür hayatındaki sarsılmaz yerini net bir şekilde gözler önüne sermektedir.
Atatürk’ün İş ve Ülkü Arkadaşı ile Aydınlanma Mirası
Nafi Atuf Kansu’yu yakından tanımak ve anlamak, aynı zamanda milli eğitimimizin temellerini atan, Harf Devrimi’ni gerçekleştiren, öğretimi birleştiren, karma eğitim, laik eğitim ve iş eğitimi ilkelerinin hayata geçirilmesini sağlayan Mustafa Kemal Atatürk’e iş ve ülkü arkadaşı olan bir devrimciyi tanımak anlamını taşımaktadır. O, sadece bir bürokrat veya yazar değil, aynı zamanda yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin insan dokusunu ören baş mimarlardan biriydi. 2014 yılından bu yana ailesi tarafından her yıl geleneksel olarak düzenlenen “Nafi Atuf Kansu, Eğitbilim Araştırmaları Ödülü” ile adresi ve hatırası yaşatılmaya devam edilmektedir. Cumhuriyetin milli eğitim sisteminin temellerine harç koyan bu büyük devrimcinin anısı, Cumhuriyet Kitap Dergisi’nin bu anlamlı sayısıyla bir kez daha hafızalarda tazeleniyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Yarın gazeteniz Cumhuriyet ile birlikte okura ulaşacak olan Cumhuriyet Kitap Dergisi’nin 1915. sayısı, geçmişin ışığını bugünün okurlarıyla buluşturmaya devam ediyor. Unutmayın; her gün Cumhuriyet, her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur! Türk aydınlanma tarihinin köşe taşlarını döşeyen bu tür özel dosyalar, hem geçmişe vefa borcunu ödemekte hem de geleceğin eğitim stratejilerine ışık tutan zengin birer arşiv niteliği taşımaktadır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika