PARİS — Fransız parlamentosu, sömürgecilik dönemine ait olan ve köleleri taşınabilir mülk olarak gösteren 1685 tarihli “Kara Kanun”un (Code Noir) yürürlükten kaldırılmasına yönelik yasa tasarısını Senatoda oy birliğiyle onaylayarak tarihe geçti.
- Fransız parlamentosunun üst kanadı Senatoda yapılan oylamada “Kara Kanun”un yürürlükten kaldırılması tasarı oy birliğiyle kabul edildi.
- 1685 yılında yürürlüğe konulan ve köleleştirilen insanların yaşamları ile dinlerine müdahale eden yasa, 1848’de köleliğin kaldırılmasına rağmen bugüne kadar resmen yürürlükten kaldırılmamıştı.
- Tasarının ülkede resmen yürürlükten kalkması için önümüzdeki süreçte Resmi Gazete’de yayımlanması gerekişiyor.
- Fransa’da bir tasarının yasalaşması ve onaylanması için Senato ve Meclisin aynı metin üzerinde mutabakata varması şartı eksiksiz yerine getirildi.
Ne Oldu? Fransız Parlamentosunda Tarihi Oylama Süreci
Fransız siyasi tarihinde ve sömürgecilik geçmişiyle yüzleşme süreçlerinde son derece kritik bir dönüm noktası geride kaldı. Fransız parlamentosunun üst kanadı olan Senatoda, uzun süredir tartışma konusu olan ve karanlık bir dönemin simgesi haline gelen “Kara Kanun”un yürürlükten kaldırılmasına ilişkin yasa tasarısı masaya yatırıldı. Gerçekleştirilen kritik oylamada, söz konusu yasa tasarısı Senato üyelerinin tamamının oyuyla oy birliğiyle kabul edildi. Bu önemli oylama neticesinde tasarı, Fransız parlamentosu tarafından nihai olarak onaylanmış ve yasalaşma yolundaki en büyük idari engeli aşmış oldu. Fransa’nın yasama sistemine göre, parlamentonun bir tasarıyı tam anlamıyla onaylayabilmesi ve hukuki süreç başlatabilmesi için Senato ve Meclisin tamamen aynı metin üzerinde uzlaşması gerekiyor. Bu uyumun sağlanmasıyla birlikte tasarı nihai onay aşamasını başarıyla tamamladı.
‘Kara Kanun’ (Code Noir) Nedir ve Hangi Düzenlemeleri İçeriyordu?
Geniş kitleler tarafından merak edilen ve tarihsel kökleri derinde olan “Kara Kanun”, Fransa’nın karanlık sömürgecilik dönemine ait olan, Fransız kolonilerindeki kölelere yönelik insanlık dışı ve baskıcı düzenlemeleri içeriyordu. Fransa devleti tarafından ilk olarak 1685 yılında yürürlüğe konulan “Kara Kanun”, kolonilerde zorla köleleştirilen insanların günlük yaşamlarına, sosyal statülerine ve dinî inanışlarına yönelik çok katı düzenlemeleri kapsıyordu. Daha da vahimi, dönemin anlayışını yansıtan bu yasa, köleleri birer insan değil, alınıp satılabilir “taşınabilir mülk” olarak gösteriyordu. Bu hukuki statü, o dönemde devasa boyutlara ulaşan insan ticaretine yasal bir dayanak sağlıyor ve sömürge yönetimlerinin uygulamalarını meşrulaştırıyordu. Her ne kadar Fransa 1848 yılında köleliği resmen kaldırmış olsa da, “Kara Kanun” yasal olarak o tarihten sonra geçerliliğini yitirmiş gibi görünse de, hukuki metinlerden ve arşivlerden bugüne kadar hiç silinmemişti ve resmen yürürlükten kaldırılmamıştı.
Neden Şimdi? 341 Yıllık Yasanın Kaldırılmasının Anlamı
Yüzyıllar boyunca yürürlükte kalan ancak 1848’den beri fiilen uygulanmayan bu yasal mirasın tam 341 yıl sonra resmen ortadan kaldırılması hamlesi, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Sömürgecilik geçmişiyle yüzleşme ve tarihsel adaletsizlikleri hukuki zeminlerden temizleme çabalarının bir parçası olarak değerlendirilen bu adım, insan hakları savunucuları tarafından uzun süredir talep ediliyordu. Parlamento üyelerinin uzlaşısıyla alınan bu karar, geçmişin insanlık dışı uygulamalarının kalıntılarının hukuk sisteminden tamamen tasfiye edilmesi açısından sembolik ve pratik bir değer taşıyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonraki süreçte ne bekleniyor? Fransa’da parlamentonun onay sürecini başarıyla tamamlayan “Kara Kanun”un ülkede resmen ve tamamen yürürlükten kaldırılmış sayılması için idari prosedürlerin son aşamasına geçilmiştir. Bu bağlamda, onaylanan yasa tasarısının önümüzdeki günlerde ülkenin Resmi Gazete’sinde yayımlanması gerekmektedir. Resmi Gazete’deki yayım işleminin tamamlanmasıyla birlikte, 1685 tarihli bu karanlık miras hukuki olarak tamamen tarihe karışacaktır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika