İSTANBUL — ABD merkezli sivil toplum kuruluşu Freedom House’un yayımladığı “Freedom on the Net 2026” raporuna göre, Türkiye 100 üzerinden 31 puan alarak bu yıl da “özgür değil” kategorisinde yer aldı. 1 Haziran 2025 ile 31 Mayıs 2026 arasındaki dönemi kapsayan araştırma, küresel çapta internet özgürlüğünün üst üste 16. kez gerilediğini ortaya koyarken, Türkiye’de çevrimiçi gazetecilere yönelik taciz ve fiziksel saldırıların arttığına dikkat çekti.
- Türkiye 31 puanla “özgür değil” kategorisinde yer alırken, toplam puanı geçen yıla göre değişiklik göstermedi.
- Küresel internet özgürlüğü üst üste 16. kez gerilerken, incelenen 38 ülkenin 16’sında koşullar kötüleşti.
- Estonya 91 puanla en yüksek skoru elde ederken; İran, Çin ve Myanmar 9’ar puanla en baskıcı ülkeler oldu.
- İran, Şubat 2026’da başlayan ve yaklaşık 88 gün süren internet kesintisiyle tarihin en uzun kesintisini yaşadı.
Küresel İnternet Özgürlüğünde Rekor Gerileme ve Metodoloji
Uluslararası insan hakları ve demokrasi izleme örgütlerinden Freedom House, dünya genelindeki dijital haklar ve internet özgürlüklerinin durumunu masaya yatırdığı yıllık “Freedom on the Net 2026” raporunu kamuoyuyla paylaştı. 1 Haziran 2025 ile 31 Mayıs 2026 tarihleri arasındaki gelişmeleri mercek altına alan kapsamlı rapor, bu yıl 38 ülkedeki dijital ortamı ve internet altyapısını inceledi. Elde edilen bulgulara göre, küresel ölçekte internet özgürlüğü üst üste 16’ıncı kez gerileme kaydetti. Araştırma kapsamında değerlendirilen ülkelerin 16’sında internet özgürlüğü koşulları kötüleşirken, yalnızca sekiz ülkede kısmi bir iyileşme görüldü. Freedom House, değerlendirmelerinde ülkeleri belirli bir metodoloji çerçevesinde 0 ile 100 arasında puanlıyor. Bu derecelendirme sistemine göre 70-100 puan arasındaki ülkeler “özgür”, 40-69 puan arasındaki ülkeler “kısmen özgür”, 0-39 puan arasındaki ülkeler ise “özgür değil” olarak sınıflandırılıyor. 2026 yılı değerlendirmesinde Estonya 91 puanla rapor kapsamındaki ülkeler arasında zirvede yer alarak en yüksek puanı alan ülke oldu. Estonya’yı 86 puanla Kosta Rika ve 78 puanla Tayvan izledi.
En Baskıcı Ortamlar ve İran’daki Tarihi Kesinti
Raporun küresel sıralamadaki diğer ucunda ise, internet üzerindeki baskıların ve sansür mekanizmalarının doruk noktaya ulaştığı ülkeler yer aldı. İran, Çin ve Myanmar 9’ar puanla listenin en alt sıralarını paylaştı. Freedom House, İran’ın 2026 yılında Çin ve Myanmar’la birlikte değerlendirildiği ülkeler arasında en baskıcı dijital ortamlar arasına girdiğini resmi olarak bildirdi. Aynı zamanda İran, raporlama dönemi içerisinde internet özgürlüğünde en büyük ve en sert gerilemenin yaşandığı ülke olarak kayıtlara geçti. Ülkedeki dijital baskıların en somut örneği ise Şubat 2026’da yaşandı. İran’da Şubat ayında başlayan ülke çapındaki devasa internet kesintisi yaklaşık 88 gün boyunca aralıksız sürdü. Freedom House, bu olay raporun 16 yıllık yayıncılık tarihinde kaydedilen en uzun süreli ülke çapındaki internet kesintisi olarak tanımladı ve bu durumun temel hak ve özgürlüklere vurulan ağır bir darbe olduğunu vurguladı.
Türkiye’nin Durumu: Ağır Kısıtlamalar ve Sabit Puan
Raporun Türkiye’ye ayrılan bölümünde ise ülkenin dijital tablosundaki karanlık manzaranın devam ettiği görüldü. Türkiye, 100 üzerinden yalnızca 31 puan alarak interneti özgür olmayan ülkeler kategorisinde kalmaya devam etti. Ülkenin toplam puanı geçen yıla kıyasla herhangi bir değişim göstermedi. Freedom House, Türkiye’de internet özgürlüğünün raporlama dönemi boyunca “ağır biçimde kısıtlı” kalmaya devam ettiğini açıkça belirtti. Dijital alandaki baskıların kurumsal bir nitelik kazandığına işaret eden kuruluş, çevrimiçi ifade özgürlüğünü sınırlayan yasal düzenlemelerin ve bu yasaların uygulayıcıları tarafından sürdürülen baskıcı pratiklerin hız kesmeden devam ettiğini kaydetti. Raporda ayrıca, Türkiye özelinde çevrimiçi gazetecilere ve dijital mecrada haber üreten profesyonellere yönelik taciz, baskı ve fiziksel saldırı vakalarının arttığına dikkat çekilerek, medya özgürlüğünün dijital alanda da ciddi tehdit altında olduğu yinelendi.
Gelişmeler ve Beklentiler
Freedom House’un 2026 yılı raporu, Türkiye dahil olmak üzere birçok ülkede dijital hakların ve internet özgürlüğünün giderek daralan bir alana sıkıştığını gözler önüne seriyor. Çevrimiçi gazeteciliğe yönelik artan fiziksel ve hukuki tacizler ile ifade özgürlüğünü sınırlayan yasal çerçevenin korunması, önümüzdeki dönemde ulusal ve uluslararası kamuoyunun en temel insan hakları gündemlerinden biri olmayı sürdürecek.
Kaynak: Evrensel