İZMİR — Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Seferihisar açıklarında meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki depremin 6’ncı yıl dönümünde yaptığı kritik değerlendirmelerde, son 5 yılda elde edilen yeni verilere dayanarak İzmir’deki Tuzla, Seferihisar, Gülbahçe ve Bergama faylarının yakın gelecekte deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu duyurdu.
- İzmir içindeki tüm fayların deprem geçmişi son 5 yıllık araştırmalarla bilimsel olarak çıkarıldı.
- İzmir Fayı’nın yanı sıra Tuzla, Seferihisar, Gülbahçe ve Bergama fayları yakın gelecekte deprem potansiyeli taşıyor.
- 30 Ekim 2020 Sisam-İzmir depremi, 70 kilometre uzaktaki denizaltı faylarının da can, mal kaybı ve tsunami riski yarattığını kanıtladı.
- DEÜ’nün 2022 yılında başlattığı TÜBİTAK projeleriyle sismik kaynaklar en ince detayına kadar incelendi.
Türkiye’nin Sismik Miladı ve Afet Bilincinin Evrimi
Bilindiği gibi Türkiye için 1999 Kocaeli ve Düzce depremleri bir milat olarak kabul edilir. O tarihten sonra toplum olarak afet bilincinin geliştirilmesi ve risk azaltma çalışmaları ön plana çıktı. Depreme hazırlıklı olmanın hayati derecede önemli olduğunu 2011 Van, 2017 Bodrum ve 2020 Elazığ ve İzmir-Sisam depremleri sürekli hatırlattı. Bu süreçte kazanılan deneyimler, sismik risklerin yönetiminde bilimin ve akademik araştırmaların ne denli merkezde yer alması gerektiğini defalarca gözler önüne serdi. 30 Ekim 2020 Sisam-İzmir depremi bizden 70 kilometre uzaklıkta yer alan denizaltındaki Sisam Fayı’nın da can ve mal kaybına neden olacağını ve tsunami oluşturacağını göstermiş oldu. Bu tarihi olay, bölgedeki denizaltı ve karasal sismik kaynakların bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını zorunlu kıldı.
TÜBİTAK Destekli Projelerle İzmir’in Fay Haritası Çıkarıldı
Depremden sonra yaptıkları araştırmalardan bahseden Prof. Dr. Hasan Sözbilir, “Dokuz Eylül Üniversitesi olarak 2022 yılında başlattığımız, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) projeleri ile sismik kaynaklarımızı ayrıntılı inceleme fırsatı bulduk. Geldiğimiz aşamada İzmir içindeki tüm faylarımızın deprem geçmişini çıkarmış durumdayız” ifadelerini kullandı. Bu kapsamlı bilimsel çalışmalar sayesinde, bölgedeki aktif fay hatlarının geçmişteki deprem tekrarlanma periyotları ve üretebilecekleri maksimum deprem büyüklükleri yüksek bir doğruluk payıyla hesaplanmış oldu. Araştırma sonuçları, yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm ve imar planlamalarında dikkate alması gereken hayati veriler sunmaktadır.
Yakın Gelecekte Deprem Üretme Potansiyeli Olan Faylar Hangileri?
Yürütülen bilimsel çalışmaların en çarpıcı sonuçları, sahadaki risk profillerini net bir şekilde gözler önüne serdi. Sözbilir, “Son 5 yılda elde ettiğimiz yeni verilere göre; İzmir Fayı yanında Tuzla Fayı, Seferihisar Fayı, Gülbahçe Fayı ve Bergama Fayı gibi fayların da yakın gelecekte deprem üretme potansiyellerinin olduğu ortaya çıktı” değerlendirmesinde bulundu. Uzmanlar, bu hatlar üzerindeki yapılaşma baskısının acilen azaltılması, zemin etütlerinin yenilenmesi ve toplumun afet eğitimleriyle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. 1999 depremlerinden bu yana kazanılan deneyimler ışığında, bu kritik uyarıların dikkate alınması afet zararlarının en aza indirilmesinde kilit rol oynamaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, Prof. Dr. Hasan Sözbilir’in paylaştığı bu kritik veriler, Türkiye’nin deprem gerçeğiyle yüzleşmesinde ve proaktif risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesinde yeni bir döneme işaret etmektedir. 2022’den bu yana TÜBİTAK destekli projelerle elde edilen bilimsel bulgular, başta İzmir olmak üzere Ege Bölgesi’nin tüm sismik hatlarında kentsel dirençliliğin artırılması için resmi kurumlar ve yerel yönetimler nezdinde acil eylem planlarının hayata geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Kaynak: BirGün Manşet