SİNOP — Türkiye’nin en lezzetli kestane türleri arasında yer alan meşhur Erfelek kestanesinin Sinop tezgâhlarındaki satış fiyatları, yüksek maliyetler ve düşen alım gücü nedeniyle hem esnafın hem de tüketicinin cebini yakıyor; çiğ kilosu 750 liradan, kavrulmuş porsiyonu ise 200 liradan alıcı buluyor.
- Meşhur Erfelek kestanesinin çiğ kilosu 750 TL’den, kavrulmuş porsiyonu (100-130 gram) 200 TL’den satışa sunuluyor.
- Seyyar esnaf Nedim Öztürk, bu yıl kestanenin bol olduğunu ancak halkın alım gücünün düştüğünü vurguluyor.
- Yüksek fiyatlar nedeniyle başta üniversite öğrencileri ve emekliler olmak üzere geniş bir kesim kestane alamıyor.
- Kömür maliyeti, işgaliye, fire ve günlük çalışma giderleri esnafın fiyatları yukarı çekmesine neden oluyor.
Ne Oldu? Sinop’ta Erfelek Kestanesi Fiyatları Neden Gündemde?
Sinop kent merkezinde seyyar tezgahta kestane kebabı satan Nedim Öztürk, bölgenin simgesi haline gelen Erfelek kestanesinin tezgahlarda yerini aldığını ancak fiyat etiketlerinin bu yıl dikkat çektiğini belirtti. Yapılan açıklamalara göre, Erfelek kestanesinin çiğ olarak kilogram fiyatı 750 liraya kadar yükselirken, kavrulmuş olarak sunulan bir porsiyonun (100-130 gram civarı) fiyatı ise 200 lira olarak belirlendi. Kestane bu yıl geçen seneye göre bol olmasına rağmen, tezgahlardaki satış rakamlarının her geçen sene düzenli olarak düştüğü ifade ediliyor. Esnaf Nedim Öztürk, halkta genel olarak belirgin bir alım gücü zayıflığı olduğunu, bu durumun doğrudan satışlara yansıdığını dile getiriyor.
Neden Şimdi? Kestane Kebabı Maliyetleri Neden Bu Kadar Yüksek?
Kestane fiyatlarının tüketiciye yansıyan boyutu sadece ürünün hammadde maliyetiyle sınırlı kalmıyor. Seyyar esnaf Nedim Öztürk, durumun arka planını şu sözlerle açıklıyor: ‘Bu sadece kestanenin bir toptancıdan alınması gibi değil. Günlük hayatın getirdiği bir çalışma maliyeti var. Bir de bunun burada pişirilmesi süreci var. Fireler var, kömür maliyeti var. Yer parası gibi bir işgaliye parası ödüyorsunuz.’ Hepsinin ötesinde, çalışanların geçim beklentisi bulunduğunu belirten Öztürk, bu masraflar minimum düzeyde yansıtıldığında bile halka oldukça pahalı ve yüklü geldiğini ifade ediyor. Ortalama dolgun bir külah iki kişilik olduğunda 200 lirayı buluyor, hatta 3 kişi olunması durumunda bu rakam daha da yukarı çıkıyor. Sunulan porsiyonlar ise yaklaşık 130 gram civarında tutuluyor ve bu gramaj dahi esnafın kendisinden fedakarlık etmesiyle sağlanıyor. Standart ve kaliteli kestanenin kilosunun toptan veya ham alımda 750-800 liradan aşağı olmadığını vurgulayan Öztürk, ince kestaneleri tezgahta kullanamadıklarını, bu ürünlerin çok kısa sürede (örneğin 15 dakika sonra) kupkuru hale geldiğini, içinden kurtlu veya kusurlu fireler çıktığını ve bu kısımların mecburen ayıklandığını belirtiyor.
Kimi Nasıl Etkileyecek? Öğrenciler ve Emekliler Kestane Alabiliyor mu?
Artan enflasyon ve yaşam maliyetleri, geleneksel lezzetlerin tüketici profili üzerinde doğrudan bir daralma yaratıyor. Sinop’ta yaşanan bu fiyat artışları en çok sabit gelirlileri, gençleri ve emeklileri vurdu. Seyyar tezgah işletmecisi Nedim Öztürk, kestanenin pahalı olması sebebiyle alamayan genç sayısının oldukça fazla olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle üniversite öğrencileri için 200 ila 300 liralık harcamaların önemli bir finansal yük teşkil ettiği belirtiliyor. Öte yandan, Sinop’un emekli nüfusunun yoğunlukta olduğu bir bölge olduğunu hatırlatan Öztürk, bu kesim için bütçenin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Emeklilerin halihazırda çay parasının uygunluğunun, simit, çay ve diğer günlük temel ihtiyaçların hesabını yapmak zorunda kaldığı bir ekonomik iklimde, lüks tüketim sınıfına giren kestane kebabı porsiyonlarının uzağında kalındığı gözlemleniyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonraki süreçte gıda enflasyonu ve artan enerji ile işçilik maliyetlerinin yerel esnaf üzerindeki baskısını sürdürmesi bekleniyor. Erfelek gibi coğrafi işaretli ve kaliteli ürünlerin hammadde fiyatlarındaki yukarı yönlü ivme devam ettikçe, hem seyyar satıcıların kâr marjlarının daralacağı hem de dar gelirli vatandaşların geleneksel kış lezzetlerine erişiminin daha da kısıtlanacağı öngörülüyor. Resmi mercilerin ve ilgili meslek odalarının maliyetleri düşürücü tedbirler alıp almayacağı ise hem esnafın hem de tüketicinin önümüzdeki dönemde yakından takip edeceği temel gündem maddesi olmaya devam ediyor.
Kaynak: Evrensel