AMED — Di qada dengnasiyê de dengê dubare anku gemînasyon wekî peydabûna du konsonantên wek hev li pey hev tê pênasekirin û di zimanê kurdî de xwediyê cihekî taybet e.
- Di dengnasiyê de mebest ji gemînasyonê (inglîzî: gemination) anku cêwîbûnê peydabûna du konsonantên wek hev li pey hev e.
- Berovajî zimanê fînlandî, di zimanê kurdî de gemînasyon anku du konsonantên wek hev li pey hev kêm caran peyda dibin.
- Di peyvên xwerû yên xwemalî de di rewşa normal de hema bêje gemînasyon qet di kurdî de peyda nabe.
Pênase û Rewşa Gemînasyonê di Zimannasiyê de
Di dengnasiyê de mebest ji gemînasyonê (inglîzî: gemination) anku cêwîbûnê peydabûna du konsonantên wek hev li pey hev e. Bo nimûne: gellek xurttir serokkomar… Di hinek zimanan de gemînasyon maneya peyvê diguherîne yan jî peyva cêwîherfî (du herfên wek hev li pey hev) ti têkilî bi peyva kitherfî (tenê herfeke wisa) ve nîne. Çend nimûne ji zimanê fînlandî/fînî.
Cihê Gemînasyonê Di Zimanê Kurdî De
Berovajî bo nimûne zimanê fînlandî, di zimanê kurdî de gemînasyon anku du konsonantên wek hev li pey hev kêm caran peyda dibin. Di peyvên xwerû yên xwemalî de di rewşa normal de hema bêje gemînasyon qet di kurdî de peyda nabe.
Şidandina Konsonantan û Bikaranîna Wê
Di hinek peyvan carinan bi taybetî bi devkî – lê caran bi nivîskî jî – konsonantek tê şidandin bi mebesta xurtkirina wê peyvê yan maneya wê. Bo nimûne: Di peyvên wiha de konsonant dikare ne tenê dubare lê çendbare jî bibe, bo nimûne: Lê ji peyvên wiha tenê ”gellek” bi awayekî berfireh di nivîsînê de tê bikaranîn.
Pêşeroja Bûyeran
Di kurdî de di nivîsînê de carinan du R di hinek peyvan de tên nivîsîn, bo nimûne: Ev rewş wekî taybetmendiyeke balkêş a dengnasî û rêzimana kurdî berdewam dike.
Çavkanî: Çandname