Li Herêma Kurdistanê tecrûbeya hikumetê – I: Astengî û Pêvajoya Avakirinê

HEWLÊR — Li Herêma Kurdistanê ji sala 1992’an û vir ve cara 9. kabîne hate avakirin, lê belê li gel ku 720 roj di ser hilbijartina 20’ê Cotmeha 2024’an re derbas bûne, hîn jî hikumeta nû nekariye ava bibe û hikumeta heyî ya bi serokatiya Mesrûr Barzanî wezîfeya xwe dewam dike.

Tirs û Fikarên ji ber Avanekirina Hikumetê

Di demekê de ku li Rojhilata Navîn hevsengiyên hêzê jinûve têne tecrûbekirin ku herêm li ber guherînê ye, li Herêma Kurdistanê avanekirina hikumetê ji her alî ve dibe sedema tirs û fikaran. Li qadê du hêz hene ku têkildarî hikumetê di daxwazên xwe de israr dikin: Yekîtî Niştimanî Kurdistan (YNK) û Partî Demokrat a Kurdistanê (PDK). Di vê dosya xwe de em ê ji hikumeta destpêkê û vir ve pêvajoyên avakirina hikumetê yên li Herêma Kurdistanê bi bîr bixînin.

Raperîna 1991 û Valahiya Îdarî

Li dû Raperîna Adara 1991’ê ku piştî Şerê Kendavê yê Yekemîn rû da, rêveberiya Iraqê ji ber biryara bi hejmara 688 a Neteweyên Yekbûyî ya Cotmeha 1991’ê û qedexeya li firînê ya hêzên hevalbend li bakurê paralela 36’an ragihandin, neçar ma ku yekîneyên xwe yên îdarî ji beşeke mezin a herêmê vekişîne. Bereya Kurdistanê valahiya îdarî ya piştî vê vekişînê dagirt û ji bo Kurdan demeke pratîkî ya xweseriyê destpê kir.

Avabûna Bereya Kurdistanê û Sîwana 8 Partiyan

Enî di salên 1987-1988’an de ji aliyê PDK, YNK, Partiya Gel a Demokratîk a Kurdistanê (KPDP) û Partiya Sosyalîst a Kurdistanê-PASOK ve hate avakirin. Partiya Komunîst a Iraqê, Partiya Kedkaran a Kurdistanê, Partiya Sosyalîst a Kurdistanê (KSP) û Tevgera Îslamî ya Kurdistanê jî beşdar bûn û bi vî rengî di sala 1992’an de veguherî sîwaneke ji 8 partiyan. Tevgera Demokratîk a Asûrî jî bû yek ji pêkhateyên eniyê.

Pêşeroja Bûyeran

Pêvajoyên avakirina hikumetê yên li Herêma Kurdistanê ku ji salên 90î û vir ve bi gelek astengiyan re rû bi rû mane, di qonaxa îroyîn de jî bi nakokiyên di navbera YNK û PDKê de berdewam dikin û bandorê li ser stabîlîteya herêmê dikin.

Çavkanî: ANF Kurmancî