PARİS — Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından yayımlanan son rapora göre, dünya genelinde gazeteci cinayetlerinde cezasızlık oranı 2025 yılında bir puan artarak yüzde 86’ya yükseldi; ayrıca 2024-2025 döneminde 189 gazeteci, medya çalışanı ve sanal medya içerik üreticisi hayatını kaybetti.
- Gazeteci cinayetlerinde küresel cezasızlık oranı 2025’te yüzde 86’ya ulaştı ve 2012’den beri ilk kez artış gösterdi.
- 2024 ve 2025 yıllarında dünya genelinde 189 gazeteci, medya çalışanı ve sanal medya içerik üreticisi yaşamını yitirdi.
- Hayatını kaybeden gazetecilerin yüzde 67’si Filistin toprakları, Yemen ve Ukrayna gibi çatışma bölgelerinde öldürüldü.
- İnsansız hava araçları (İHA) ve dronlar, 2024-2025 yıllarındaki gazeteci cinayetlerinin yüzde 26’sına doğrudan neden oldu.
Ne Oldu? Küresel Cezasızlık Oranı Neden Yükselişe Geçti?
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), gazeteci cinayetlerinde cezasızlığın yeniden yükselişe geçtiği konusunda küresel bir uyarıda bulundu. Gazetecilere yönelik suçlarda cezasızlığın sona erdirilmesi amacıyla ilan edilen Uluslararası Gün kapsamında pazartesi günü yayımlanan kapsamlı rapora göre, cinayetlerde küresel cezasızlık oranı 2025 yılında yüzde 86’ya ulaştı. 2012 yılından bu yana ilk kez artış gösteren bu oran, geçmişte 2012’deki yüzde 95 seviyesinden gerileyerek 2024’te yüzde 85’e kadar düşmüştü. UNESCO’nun cezasızlık tanımı, soruşturmaları sonuçlanmayan veya hâlen devam eden cinayetleri kapsıyor. Bu tanıma göre, gazeteci cinayetlerinin faillerinden yaklaşık yedide altısı adaletin önüne çıkarılmıyor ve cezadan muaf kalmaya devam ediyor. UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Mariya Gabriel, özellikle savaş bölgelerinde gazeteci cinayetlerine ilişkin soruşturma ve yargı süreçlerinin son derece yetersiz kaldığını vurguladı. Gabriel, UNESCO’nun doğrudan bir mahkeme olmadığını ancak uluslararası alanda adaletin sağlanması ve faillerin hesap vermesi için yoğun bir baskı uyguladığını ifade etti.
Son 10 Yılın En Ölümcül Dönemi: Hangi Veriler Dikkat Çekiyor?
İki yılda bir yayımlanan resmi rapora göre, 2024 ve 2025 yıllarında toplam 189 gazeteci, medya çalışanı ve gazetecilik faaliyeti yürüten sosyal medya içerik üreticisi öldürüldü. Hayatını kaybedenlerin 14’ü kadın basın mensubu oldu. Bu karanlık tablo, söz konusu iki yıllık süreci son 10 yılın gazeteciler açısından en ölümcül dönemi olarak kayıtlara geçirdi. Öldürülen gazetecilerin büyük bir bölümü, yani yüzde 67’si Filistin toprakları, Yemen ve Ukrayna gibi şiddetli çatışma bölgelerinde yaşamını yitirdi. UNESCO Genel Direktör Yardımcısı Mariya Gabriel, bu tablonun gazetecilerin karşı karşıya olduğu küresel risklerde çok önemli ve tehlikeli bir değişime işaret ettiğini belirtti. Raporda ayrıca askeri teknolojideki gelişmelerin basın mensupları üzerindeki ölümcül etkisine de geniş yer verildi. Buna göre, insansız hava araçlarının (İHA) gazeteci ölümlerindeki rolünün giderek arttığı görüldü. Dronlar ve İHA’lar, 2024 ve 2025 yıllarında kaydedilen gazeteci cinayetlerinin yüzde 26’sına doğrudan neden oldu. Raporun tamamına yönelik uluslararası değerlendirmeler ve UNESCO’nun çağrıları önümüzdeki günlerde dünya kamuoyunda tartışılmaya devam edecek.
Gelişmeler ve Beklentiler
UNESCO’nun yayımladığı bu kritik rapor, çatışma bölgelerinde görev yapan basın mensuplarının güvenliği ve adalet mekanizmalarının işleyişi konusunda acil uluslararası önlemler alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki süreçte, cezasızlık oranlarındaki artışın durdurulması ve faillerin yargı önüne çıkarılması için hükümetler ile uluslararası insan hakları örgütleri üzerindeki baskının artması bekleniyor.
Kaynak: ANF Türkçe