İSTANBUL — Artan yaşam süresi, düşen doğum oranları ve çalışan nüfusun emekli sayısına oranındaki belirgin gerileme sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki mali baskıyı endişe verici boyuta taşırken, Marsh CFA Enstitüsü tarafından hazırlanan 2026 Küresel Emeklilik Endeksi açıklandı. Dünya nüfusunun yüzde 66’sını kapsayan ve 55 ülkenin emeklilik sistemini mercek altına alan kapsamlı araştırmada; gelir yeterliliği, sürdürülebilirlik ve güvenilirlik kriterleri esas alındı. Rapora göre, incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında Türkiye, emeklilik gelirlerinin yeterliliği, finansman yapısı ve sistemin sürdürülebilirliği başlıklarında en düşük puanları alan ülkelerden biri olarak kayıtlara geçti.
- Marsh CFA Enstitüsü’nün 2026 Küresel Emeklilik Endeksi, dünya nüfusunun yüzde 66’sını kapsayan 55 ülkeyi inceledi.
- Türkiye, incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında finansman yapısı ve sürdürülebilirlik başlıklarında en düşük puanları alan ülkelerden biri oldu.
- Hollanda 100 üzerinden 85,8 puan alarak dördüncü kez küresel sıralamada zirvenin sahibi oldu.
- Uzmanlar; yapısal reformların gecikmesi halinde vergi artışları, çalışma sürelerinin uzaması ve aylık kesintilerinin gündeme gelebileceği konusunda uyarıyor.
Sosyal Güvenlik Sistemlerinde Mali Baskı ve Dağıtım Esaslı Modelin Sınırları
Günümüz küresel ekonomisinde artan ortalama yaşam süresi, düşen doğum oranları ve aktif çalışan nüfusun emekli sayısına oranındaki hızlı gerileme, sosyal güvenlik sistemlerinin finansal sürdürülebilirliğini doğrudan tehdit ediyor. Bu kritik tablo, Marsh CFA Enstitüsü Küresel Emeklilik Endeksi’nin verilerine de tüm çıplaklığıyla yansıdı. Dünya genelinde 55 emeklilik sisteminin detaylıca incelendiği 2026 araştırmasında; sistemler gelir yeterliliği, sürdürülebilirlik ve güvenilirlik kriterleri üzerinden mercek altına alındı. Raporda incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında Türkiye, emeklilik gelirlerinin yeterliliği, finansman yapısı ve sistemin sürdürülebilirliği başlıklarında değerlendirilen ülkeler arasında en düşük puanları alan ülkelerden biri oldu. Özellikle aktif çalışanların ödediği primlerle mevcut emekli aylıklarının finanse edildiği klasik dağıtım esaslı sistemlerde, çalışan-emekli dengesinin bozulmasının uzun vadeli mali yapıyı ciddi şekilde zorlaştırdığına dikkat çekildi. Uzmanlar, sistemin mevcut parametreleriyle tıkanma noktasına geldiğini ve acilen radikal dönüşümlere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Küresel Zirvede Hollanda Var: Avrupa Ülkelerinin Kriter Başarıları
Endeks sonuçlarına göre Hollanda, 100 üzerinden 85,8 puan alarak dördüncü kez küresel sıralamada ilk sırada yer almayı başardı. Hollanda’nın bu yüksek puanı elde etmesinde; güçlü devlet emekliliği mekanizması, yaygın işyeri emeklilik planları ve nitelikli yatırım fonlarının birlikte oluşturduğu entegre yapı son derece belirleyici bir rol oynamıştır. Zirvedeki bu ülkeyi, 84,1 puanla Danimarka ve 84 puanla İzlanda yakından izledi. Ayrıca İsveç, Finlandiya, Norveç, Singapur, İsrail ve Avustralya da genel endekste yüksek puanlar alarak başarılı sosyal güvenlik modelleri arasında yer aldı. Öte yandan, Avrupa’nın diğer büyük ekonomilerinde de kriterler bazında dikkat çeken çelişkiler yaşanıyor. Örneğin İspanya, gelir yeterliliği kriterinden 83 gibi oldukça yüksek bir puan alırken, sürdürülebilirlik kriterinde yalnızca 33 puanda kalarak yapısal zafiyetlerini gözler önüne serdi. Benzer şekilde Fransa da gelir yeterliliğinde 85 puana ulaşmasına rağmen, sürdürülebilirlik başlığında 49,3 puan elde ederek geleceğe dönük mali risk taşımaya devam ettiğini kanıtladı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Gelecek dönem beklentileri ve resmi süreçler açısından uzmanlar, kamu emeklilik gelirlerinin yalnızca primlerle dönmesinin imkansızlaştığına işaret ediyor. Rapor, kamu emeklilik gelirlerinin otomatik katılım esaslı ek emeklilik planları, bireysel özel tasarruflar ve güçlü işveren katkılarıyla çok katmanlı bir şekilde desteklenmesi gerektiğini net bir dille vurguluyor. Yapısal reformların zaman kaybetmeden hayata geçirilmemesi durumunda ise; bütçe dengelerini korumak adına vergi oranlarının artırılması, çalışma sürelerinin uzatılması veya emekli aylıklarında kesintiye gidilmesi gibi sert seçeneklerin kaçınılmaz olarak masaya geleceği ifade ediliyor.
Kaynak: BirGün Manşet