İSTANBUL — Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturan tekstil ve hazır giyim sektöründe derinleşen kriz, binlerce çalışanı ve yüzlerce iş yerini doğrudan etkileyen yıkıcı bir istihdam kaybına yol açtı. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) verilerine göre Aralık 2022’den bu yana toplam 362 bin 879 kayıtlı istihdam ile 10 bin 624 işyeri kaybedilirken; sektörün dev isimlerinden TYH Tekstil 13 fabrikasından 7’sini kapatıp çalışan sayısını 6 bin 900’den 1900’e düşürdü, 73 yıllık Orta Anadolu ise faaliyetlerine son verdi.
- Aralık 2022’den bu yana tekstil ve hazır giyim sektöründe 362 bin 879 kayıtlı istihdam kaybedildi.
- Aynı dönemde ülke genelinde 10 bin 624 işyeri faaliyetini tamamen sonlandırdı.
- TYH Tekstil 13 fabrikasından 7’sini kapatarak çalışan sayısını 6 bin 900’den 1900’e düşürdü.
- İmalat sanayisindeki toplam kayıtlı istihdam kaybının yüzde 64’ü yalnızca tekstil ve hazır giyim sektörlerinde yaşandı.
Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Ne Oldu?
Ekonomik krizin gölgesinde derinleşen daralma, tekstil ve hazır giyim sektöründe fabrikaların ardı ardına kepenk indirmesine ve toplu işten çıkarmalara neden oluyor. Artan üretim maliyetleri, döviz kurunun ihracatçıya yeterli rekabet avantajı sağlamaması ve küresel ile yerel pazarlardaki sipariş düşüşleri, şirketleri hızla küçülmeye zorlarken, bu krizin faturasını doğrudan emekçiler ödüyor. Sektördeki son ve en çarpıcı örneklerden biri, tam 5 bin çalışanıyla yollarını ayırmak zorunda kalan TYH Tekstil oldu. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Mehmet Kaya’nın Ekonomim’e yaptığı açıklamalara göre, şirket halihazırda konkordato sürecinde bulunuyor ve özellikle hazır giyim alanında devasa bir küçülmeye giderek 13 fabrikasından 7’sini kapattı. Çalışan sayısı ise 6 bin 900’den 1900 seviyelerine kadar geriledi. Kaya, işten çıkarılan 5 bin kişinin hemen hepsinin yetkin ve işini iyi yapan çalışma arkadaşları olduğunu vurguladı. Öte yandan kriz yalnızca TYH Tekstil ile sınırlı kalmadı; geçtiğimiz haftalarda aralarında Diesel, Replay, Guess, Mustang ve Levi’s gibi dünya markaları için üretim yapan, Kayseri’de 73 yıl önce kurulmuş köklü Orta Anadolu şirketi de yaklaşık 1500 kişinin çalıştığı dev fabrikasını kapatarak tarihine nokta koydu ve sektördeki istihdam kaybının ulaştığı korkutucu boyutu gözler önüne serdi.
Neden Şimdi? İstihdam Kayıplarının Arkasındaki Temel Sebepler Neler?
Sektördeki bu ani ve yıkıcı daralmanın arkasında çok katmanlı ekonomik etkenler yer alıyor. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay’ın paylaştığı resmi verilere göre, imalat sanayisindeki kayıtlı istihdam kaybının yüzde 64 gibi devasa bir oranı yalnızca bu iki sektörde (tekstil ve hazır giyim) yaşandı. Toplam 78,2 milyar dolarlık devasa bir yatırım büyüklüğüne sahip olan Türk tekstil sektörü, artan enerji, işçilik ve hammadde maliyetleri karşısında rekabet gücünü hızla yitiriyor. Türkiye’deki yüksek enflasyonist ortam ve maliyet artışları karşısında döviz kurlarının maliyet artış hızıyla aynı oranda artmaması, ihracat odaklı çalışan Türk tekstilcisini uluslararası pazarlarda zor durumda bıraktı. Batılı ana pazarlardaki talep daralması ve küresel enflasyonun tüketici harcamalarını kısması da siparişlerin büyük ölçüde gerilemesine yol açtı. Şirketler finansal sürdürülebilirliklerini koruyabilmek adına ya konkordato ilan etmek ya da fabrikalarını tamamen kapatmak zorunda kalırken, yüz binlerce emekçi bir anda işsizler ordusuna katıldı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonraki süreçte tekstil ve hazır giyim sektörünü neyin bekleyeceği, ekonomi yönetimi ile sanayicilerin atacağı acil adımlara bağlı görünüyor. Toplam 78,2 milyar dolarlık yatırım büyüklüğüne sahip olan bu stratejik sektörde yaşanan kayıpların durdurulabilmesi için finansmana erişim kolaylıkları, ihracat destek paketleri ve maliyet baskısını hafifletecek yapısal reformlar talep ediliyor. Aksi takdirde, hem kayıtlı istihdamdaki çözülmenin hem de kapanan işyeri sayısının artarak, Türk ekonomisinin ihracat ve istihdam dinamiklerinde kalıcı hasarlar bırakmasından endişe ediliyor.
Kaynak: BirGün Manşet