ANKARA — Türkiye’nin ulaştırma yatırımları dengesinde kamunun payı azalırken özel sektör sermayesinin payı yüzde 36,5’e yükseldi; bütçeden karayolu ve demiryolu müteahhitlerine aktarılan milyarlarca liralık devasa kaynaklar kamuoyunda ve muhalefette tartışma yarattı.
- Ulaştırma yatırımlarında sermayenin payı yüzde 36,5’e ulaşırken kamunun payı yüzde 31’e geriledi.
- Bütçeden karayolu müteahhitlerine 122,5 milyar TL, demiryolu müteahhitlerine ise 52,1 milyar TL aktarıldı.
- Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre kamunun yatırım oranı 2026 sonunda yüzde 31,7’ye düşecek.
Kamu Yatırımları Geri Çekilirken Sermaye Ağırlığı Artıyor
Ulaştırma yatırımlarında yüzde 36,5 olan sermayenin payına karşın kamunun payı yüzde 31’e geriledi. Ulaştırma projelerine yönelik, ‘Müteahhitlerin servetine servet katılıyor’ eleştirilerini akıllara getiren veriye göre, bütçeden karayolu müteahhitlerine 122,5 milyar TL, demiryolu müteahhitlerine ise 52,1 milyar TL aktarıldı. AKP iktidarlarında kamu ihaleleri, ‘İktidara yakın çevreleri zenginleştirme aracına dönüştürüldüğü’ gerekçesiyle dikkatleri üzerine çekti. İktidara yakın müteahhitlerin hemen her dev ihalede isimlerinden söz ettirmesi, tartışmaları daha da alevlendirdi. Dev ihalelerde, büyük oranda aynı sermaye grupları ile masaya oturuldu. Kamuoyunda, ‘Müteahhitlere kaynak aktarımının en hızlı ve kestirme yöntemlerinden biri’ olarak nitelendirilen ulaştırma ihaleleri de AKP döneminde yoğun tartışmalara konu oldu. Sayıştay’ın karayolu ihalelerine yönelik denetim bulguları, müteahhit firmalara sağlanan avantajları gözler önüne serdi. Karayolları ihalelerinin yanı sıra büyük ölçekli demiryolu projeleri de ‘İktidar çevresindeki müteahhitlere kazanç sağlandığı’ iddiasıyla tartışmaların odağına oturdu.
Strateji ve Bütçe Başkanlığı Verileri Gelecek Dönem Öngörülerini Ortaya Koydu
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nca hazırlanan ve sabit sermaye yatırımlarının ulaştırma alanında dağılımını ortaya koyan veriler de tartışmalara ayna tuttu. 2025 yılında yüzde 33 olan ulaştırma projelerindeki kamu yatırımlarının oranının, 2026 yılının sonunda yüzde 31,7’ye gerileyeceği tahmin edildi. Kamunun yüzde 31,7 olan ulaştırma projelerindeki yatırım oranının, özel sektörde yüzde 36’yı aşacağı öngörüldü. Sermayenin ulaştırma yatırımlarındaki payına yönelik 2026 yılı öngörüsü, yüzde 36,5 olarak paylaşıldı. Muhalefetin, ‘Kaynak transferinin kestirme yolu’ olarak nitelendirdiği kamunun müteahhitlik giderleri içindeki ulaştırma projelerinin payı da dikkati çekti. Ocak-Eylül 2026 döneminde, ‘Müteahhitlik Giderleri’ başlığı altında gerçekleştirilen harcamaların seyrine dair detaylar ve resmi raporlar kamuoyunun yakın takibinde kalmaya devam ediyor.
Gelişmeler ve Beklentiler
Ulaştırma projelerindeki finansal dağılımın sermaye lehine değişmesi ve kamu payının azalması, bütçe kaynaklarının kullanımı konusundaki denetim ve şeffaflık tartışmalarını önümüzdeki dönemde de siyasetin ve ekonominin ana gündem maddelerinden biri haline getirecek.
Kaynak: BirGün Manşet