ANKARA — Yakın tarihimiz politikacılar tarafından sürekli olarak saptırıldığı için “Çok Partili Rejim”in ilk darbesinin sağ bir sivil darbe olduğu ve Adnan Menderes tarafından, Anayasa’ya aykırı olarak kurulan “Tahkikat Encümeni” ile yapıldığı unutulur. Menderes’in 27 Nisan 1960 tarihli “Tahkikat Encümeni Sivil Darbesi” Demokratik Rejim’in ve Cumhuriyetin altını on yıldır oyan Demokrat Parti iktidarının son marifeti olarak kayıtlara geçerken, Resmi Gazete’nin 28 Nisan tarihli nüshasında yer alan bu gelişmeler tarihin karanlık sayfalarında aydınlatılmayı bekliyor.
- Çok Partili Rejimin ilk darbesi, Menderes döneminde kurulan Anayasa’ya aykırı Tahkikat Encümeni ile gerçekleştirilen sağ bir sivil darbedir.
- Demokrat Parti iktidarı, 1950-1960 yılları arasında CHP mallarına el konulmasından temel hak ve özgürlüklerin kısıtlanmasına kadar pek çok hamle yapmıştır.
- İşçi hakları görmezden gelinmiş, emekçiler yerine toprak ağaları ve sermaye lehine düzenlemeler hayata geçirilmiştir.
Çok Partili Rejimin İlk Darbesi Nedir ve Nasıl Gerçekleşti?
Yakın tarihimiz politikacılar tarafından sürekli olarak saptırıldığı için “Çok Partili Rejim”in ilk darbesinin sağ bir sivil darbe olduğu ve Menderes tarafından, Anayasa’ya aykırı olarak kurulan “Tahkikat Encümeni” ile yapıldığı unutulur. Menderes’in 27 Nisan 1960 tarihli “Tahkikat Encümeni Sivil Darbesi” Demokratik Rejim’in ve Cumhuriyetin altını on yıldır oyan Demokrat Parti iktidarının son marifetiydi (Resmi Gazete 28 Nisan). Menderes, şunları yaparak kendisini iktidara getiren Demokratik Rejimin ve Cumhuriyetin altını oymuştu: İlk iş olarak Çok Partili Düzen’i kuran ve iktidarı barışçı biçimde kendisine veren CHP’nin mallarına el koydu. Başta ifade ve basın özgürlüğü olmak kaydıyla, Temel Hak ve Özgürlükleri sınırladı ve kısıtladı. Bu süreç, Türkiye’nin demokratikleşme hamlelerine vurulan ilk büyük sivil darbe olarak tarihe geçti.
Demokrat Parti İktidarı Döneminde Hak İhlalleri ve Ekonomik Düzenlemeler Nasıl Şekillendi?
Menderes ve Demokrat Parti iktidarı döneminde atılan adımlar sadece siyasi alanda kalmamış, sosyal ve ekonomik yapıları da derinden sarsmıştır. Hem seçim öncesinde hem de ilk kabinesinde kabul edeceğine söz verdiği halde, işçi haklarını görmezden geldi. Emekçilerin ve emeklilerin haklarına karşı, toprak ağalarından ve sermayeye yana düzenlemeler yaptı. Bununla da kalmayarak, 1950 seçimi öncesinde kendisine destek veren Komünistleri hapse attı. Yakın tarihimiz politikacılar tarafından sürekli olarak saptırıldığı için “Çok Partili Rejim”in ilk darbesinin sağ bir sivil darbe olduğu gerçeği göz ardı edilmeye çalışılsa da, Tahkikat Encümeni ile kurulan bu baskı rejiminin izleri hafızalardaki yerini korumaktadır.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sonuç olarak, 27 Nisan 1960 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan kararlarla doruğa ulaşan Tahkikat Encümeni süreci, Türkiye’nin demokratik tarihini anlamak açısından kritik bir dönüm noktasıdır. Gelecek kuşakların ve araştırmacıların yakın tarihi doğru okuyabilmesi adına, çok partili siyasi hayatın ilk yıllarında yaşanan bu sivil darbe girişimlerinin ve hak ihlallerinin tüm yönleriyle hatırlanması ve resmi belgeler ışığında değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika