ANKARA — Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, Türkiye genelinde sayıları hızla artan moto kuryelerin çalışma koşullarını iyileştirmek, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alınmalarını sağlamak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) kapsamlı bir kanun teklifi sundu.
- Moto kuryelerin çalışma statülerinden bağımsız olarak iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alınması talep ediliyor.
- Sigorta primlerinin, teslimat faaliyetini yürüten işletmeler ve dijital platformlar tarafından ödenmesi öngörülüyor.
- Mevcut yasal boşlukların giderilmesi için motokuryeliğin resmi olarak ‘çok tehlikeli işler’ sınıfına dahil edilmesi isteniyor.
Çalışma Statülerine Bakılmaksızın Sosyal Güvenlik Güvencesi Talebi
DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek tarafından hazırlanan ve Meclis başkanlığına sunulan yeni kanun teklifi, Türkiye’deki moto kuryelerin en temel sorunlarından biri olan sosyal güvenlik açıklarına kalıcı çözümler getirmeyi hedefliyor. Teklifin temel amacı, moto kuryelerin çalışma statülerinden tamamen bağımsız bir şekilde iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamına alınmasıdır. Günümüz ekonomik düzeninde hızla yayılan esnaf kurye modeli ve esnek çalışma biçimleri, kuryeleri temel sosyal haklardan mahrum bırakırken, sunulan bu yasal düzenleme ile sigorta primlerinin doğrudan teslimat faaliyetini yürüten işletme veya platformlar tarafından ödenmesi zorunlu kılınıyor. Ayrıca teklifte, sahadaki risklerin büyüklüğüne dikkat çekilerek moto kuryeliğin resmen “çok tehlikeli işler” sınıfına dahil edilmesi öngörülüyor. Bu adımın, sektördeki risk derecesine uygun yasal tedbirlerin alınmasında dönüm noktası olması bekleniyor.
Yoğun Trafik, Teslimat Baskısı ve Görünmezleşen İş Kazaları
Kanun teklifinin gerekçe bölümünde, moto kuryelerin her gün karşı karşıya kaldığı zorlu ve tehlikeli çalışma koşullarına geniş yer ayrıldı. Kuryelerin yoğun trafik, uzun ve düzensiz mesai saatleri, olumsuz hava koşulları ve dijital sistemlerin yarattığı sürekli teslimat baskısı altında çalıştığına dikkat çekildi. Milletvekili Cengiz Çiçek, hazırladığı gerekçede, “Oysa çalışma biçimine verilen isim, iş kazası ve meslek hastalığı gibi temel sosyal güvenlik haklarına erişimin önünde engel oluşturmamalıdır” ifadeleriyle duruma tepki gösterdi. Sektörde yaşanan en büyük adaletsizliklerden birinin de mesai sırasında meydana gelen kazaların yalnızca adli veya adi birer trafik kazası olarak değerlendirilmesi olduğu vurgulandı. Bu yaklaşım, kazanın işle olan doğrudan bağlantısını ve dolayısıyla işçinin sosyal güvenlik haklarını tamamen görünmez hale getirebiliyor. Özellikle kendi adına ve hesabına çalışıyor gibi gösterilen, ancak gerçekte dijital platformlara bağımlı olan kuryeler açısından asıl sorunun, mevcut yasal güvencelerin kağıt üstünde kalıp uygulamada kullanılabilir haklara dönüşmemesi olduğu net bir şekilde ifade edildi.
Dijital Platformların ve İşletmelerin Sorumluluk Alanı
Esnaf kurye modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte ortaya çıkan hukuki sorumluluk boşluklarına dikkat çeken DEM Parti Milletvekili Cengiz Çiçek, teklifin gerekçesinde şu çarpıcı değerlendirmelere yer verdi: “Teslimat faaliyetini organize eden ve bu faaliyetten ekonomik fayda sağlayan işletme veya platformun, yürütülen işten kaynaklanan riskin sosyal güvenlik maliyetine de katılması gerekmektedir.” Kanun teklifinin maddelerine göre, işletmelerin veya dijital platformların arkasındaki yapının organize ettiği sipariş, gönderi ve paket teslimatlarında görev yapan tüm motosikletli kuryeler, çalışma statülerine (sigortalı, esnaf kurye vb.) bakılmaksızın bu faaliyetlerden doğan iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında değerlendirilecek. Söz konusu sigorta primlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi ve eksiksiz olarak ödenmesinden, doğrudan teslimat işini organize eden işletme ya da dijital platform sorumlu tutulacak. Aynı zamanda, yaşanabilecek olası iş kazası ve meslek hastalıklarının resmi makamlara bildirilmesinde de yine bu sorumlu işletmeler birinci dereceden muhatap alınacak.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sunulan bu kanun teklifinin TBMM ilgili komisyonlarında ve Genel Kurul’da nasıl bir yasama sürecinden geçeceği merakla beklenirken, kurye dernekleri ve sendikalar tarafından olumlu karşılanan düzenlemenin, sektördeki denetimsizliği ve hak kayıplarını önlemesi açısından kritik bir eşik oluşturması öngörülüyor.
Kaynak: Evrensel