İSTANBUL — İspanya’da son yılların en büyük tren felaketlerinden birinin gerçekleşmesinin ardından toplumsal hafızada derin izler bırakan dünya tarihinin en ölümcül tren kazaları yeniden gündeme geldi. Demiryolları, sanayi devriminden bu yana ilerleme ve ulaşımın simgesi olduğu kadar, insan ihmali ve doğa felaketlerinin kesişiminde yaşanan kitlesel trajedilerine de konu olmaya devam ediyor.
- 14 Ocak 1985’te Addis Ababa – Cibuti hattındaki kazada aşırı hız nedeniyle 428 kişi yaşamını yitirdi.
- 3 Mart 1944 tarihinde İtalya’daki Armi Tüneli’nde 600 kaçak yolcu karbonmonoksit gazından zehirlendi.
- 4 Haziran 1989’da Ufa şehri yakınlarındaki LPG sızıntısı nükleer bomba şiddetinde patlamaya yol açarak 575 kişinin ölümüne neden oldu.
Demiryolu Tarihinin En Karanlık Sayfaları: İhmal ve Doğal Afetlerin Kesişimi
Demiryolları, tarihin her döneminde sanayi devriminden bu yana ilerleme ve ulaşımın en büyük simgesi olmuştur. Ancak bu devasa ulaşım ağı, aynı zamanda insan ihmali, yetersiz altyapı ve doğa felaketlerinin kesişiminde yaşanan kitlesel trajedilerin de sahnようになってtir. Savaş koşullarından yetersiz altyapıya, teknik arızalardan doğal afetlere kadar pek çok etken, vagonları binlerce masum insan için çaresiz birer kapana dönüştürmüştür. İspanya’da yaşanan son kazanın ardından, dünya tarihinin belleğinde silinmez izler bırakan en büyük demiryolu felaketleri tüm yönleriyle yeniden masaya yatırılıyor.
Addis Ababa’dan Ufa’ya: Yüzlerce Can Alan Büyük Facialar
Tarihin en acımasız kazalarından biri 14 Ocak 1985’te yaşandı. Addis Ababa – Cibuti hattında sefer yapan ve yaklaşık 1.000 yolcu taşıyan tren, Awash kasabası yakınlarında felakete sürüklendi. Tren, Awash Nehri üzerindeki geçit köprüsüne girmeden önceki viraja makinistin aşırı hız yapması sonucu kontrolünü kaybederek girdi. Vagonlar savrularak köprüden aşağı, kanyona yuvarlandı. Kazada 428 insan hayatını kaybetti. Bu büyük felaketin ardından Etiyopya askeri hükümeti demiryolları yönetim kadrosunu tamamen tasfiye etti. Bir diğer büyük facia ise II. Dünya Savaşı kıtlığı sırasında, 3 Mart 1944’te gerçekleşti. Salerno’dan kalkan “No. 8017” sayılı yük trenine, karaborsadan gıda almak isteyen yüzlerce kaçak yolcu gizlice bindi. Tren, Balvano yakınlarındaki eğimli Armi Tüneli’ne girdiğinde zemin nemli olduğu için tekerlekler patinaj yapmaya başladı ve tren durdu. Lokomotiflerin tırmanmak için harcadığı çaba ve yakılan kalitesiz kömür, tüneli kokusuz karbonmonoksit gazıyla doldurdu. 600 insan uykusunda zehirlenerek yaşamını yitirdi.
Listenin en ölümcül olaylarından biri de 4 Haziran 1989 gecesi Ufa şehri yakınlarında yaşandı. Trans-Sibirya demiryolu hattının yanından geçen LPG boru hattında ciddi bir sızıntı meydana geldi. Sızıntı nedeniyle dar bir vadide devasa boyutta gaz bulutu birikti. Karşıt yönlerden gelen ve çocuklarla dolu iki yolcu treni tam bu gaz bulutunun içinden geçerken, tekerleklerden çıkan tek bir kıvılcım gazı ateşledi. Yaklaşık 10 kilotonluk nükleer bombaya denk şiddette gerçekleşen patlamada 37 vagon tamamen yandı. Kazada 575 kişi öldü. Boru hattı işletmesinden sorumlu üst düzey bürokratlar, mühendisler ve şantiyeden sorumlu yöneticiler yargılanarak hapis cezalarına çarptırıldı; olay SSCB Sanayi Bakanlığı’na kadar uzanan derin soruşturmaları beraberinde getirdi.
Gelişmeler ve Beklentiler
İspanya’daki son tren kazası, demiryolu güvenliği, altyapı denetimleri ve olası risk yönetiminin gelecekte ne denli hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Tarih boyunca yaşanan bu büyük facialar, uzmanların ve resmi otoritelerin güvenlik protokollerini en üst düzeye çıkarması için hâlâ en önemli uyarı niteliğini taşımaktadır.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika