BELGRAD — Sırbistan’da hiçbir profesyonel siyasetçiyi barındırmayan ve sadece birkaç hafta önce seçim bildirgesini açıklayan ‘Öğrenci Listesi’, on dört yıldır iktidarda olan Sırp İlerleme Partisi’ni (SNS) geride bırakarak parlamento seçimlerini kazandı ve mutlak çoğunluğu elde ederek yeni hükümeti kurmaya hak kazandı.
- Hiçbir profesyonel siyasetçi barındırmayan Öğrenci Listesi parlamento seçimlerini kazandı.
- Seçim bildirgesi sadece birkaç hafta önce açıklanmasına rağmen, 14 yıllık SNS iktidarı geride bırakıldı.
- Hareketi tetikleyen ana unsurlar arasında Novi Sad’daki tren istasyonu faciası ve yolsuzluk protestoları yer alıyor.
- Ekonomik zorluklar, 2012-2025 yılları arasında yaklaşık 600.000 kişinin ülkeyi terk etmesine yol açtı.
Her Şeyin Başlangıcı: Sokaklardan Parlamentoya Uzanan Yol
Mutlak çoğunluğu elde eden Öğrenci Listesi, Sırbistan’ın bir sonraki parlamento döneminde hükümette yer alacak. Vitomir Mandic’in aktardığına göre bu liste, sadece öğrencilerden değil, çeşitli sınıf ve kesimlerden insanları da bünyesinde barındıran uzun soluklu bir hareketin sonucu olarak ortaya çıktı. Liste, organize kitlesel eylemlerden doğdu ve kısa sürede ulusal bir siyasi akıma dönüştü. Son dönemdeki en büyük eylemler, 1 Ocak 2024’te Novi Sad’da çöken tren istasyonuyla ilgili olanlardı. Bunun yanı sıra, 2023’teki bir okul saldırısının ardından ortaya çıkan ve diğer konuların yanı sıra devlet ve devlet bağlantılı medyanın niteliğini hedef alan şiddet karşıtı protestolar; 2021’de devletin Avustralyalı dev şirket Rio Tinto ile iş birliğine karşı düzenlenen çevreci protestolar; ve yolsuzlukları da hedef alan önceki protestolar bu tarihi zaferin zeminini hazırladı. Kazananlar, bu seçim zaferini Sırbistan tarihinde yeni bir sayfa olarak görüyor.
Gerçekten O Kadar Mı Kötüydü? Ekonomik ve Sosyal Çöküşün Anatomisi
Uluslararası Para Fonu (IMF) Sırbistan’ın ekonomik büyümesini övüyor olsa da, işçi sınıfının maaşları geçinmeye yetmiyor. Anketlere göre, yaklaşık 850 avro olan ortalama ücret, yaşam masraflarının yalnızca yarısını karşılıyor. Yurtdışındaki aile fertlerinin yardımı olmadan insanlar, geçimlerini sağlamakta oldukça zorlanıyor. Muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, 2012 ile 2025 yılları arasında yaklaşık 600.000 kişinin ülkeyi terk ettiğini belirtiyor. Çiftçiler de küresel pazarın karşısında son derece güçsüz hissediyor ve ülke çapında kırsal kesimin hızla boşalmasını sert bir şekilde eleştiriyor. Ülkedeki bir diğer devasa sorun ise büyük şehirlerde yaşanan son derece kötü hava kirliliği. Bu kronik kirlilikten ve çevresel krizlerden yine yozlaşmış devlet yapıları sorumlu tutuluyor. Yukarıda bahsedilen tüm bu kitlesel eylemler, ülkede biriken bu derin öfkenin ve çaresizliğin bir dışavurumu olarak sandığa yansıdı.
Gelişmeler ve Beklentiler
Sırbistan’da sandıktan çıkan bu beklenmedik ve sarsıcı sonuç, ülkenin siyasi ve ekonomik geleceğinde yepyeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Profesyonel siyasetçilerin yerini alan Öğrenci Listesi’nin, hem yılların birikmiş ekonomik sorunlarıyla hem de devlet mekanizmalarındaki yapısal krizlerle nasıl başa çıkacağı tüm dünya kamuoyu tarafından yakından takip edilecek.
Kaynak: BirGün Manşet